Homey handelt, maar onthoudt niets
Een Homey-installatie kan verrassend veel: flows die op prijssignalen reageren, een laadpaal die met de zon meebeweegt, een thuisbatterij die 's nachts vult op het goedkoopste kwartier. Wat een Homey niet doet, is onthouden. Er is geen plek waar "wat er gisteren gebeurde" samenkomt met "wat het kostte" en "of het eigenlijk wel klopte". Elke flow is een geïsoleerd reflexje; niemand — mens noch systeem — ziet het geheel.
Homey_Log is de laag die dat gat vult: een Node.js-server met een eigen SQLite-database die naast de Homey draait, alles vastlegt wat er gebeurt, er een 3D-tweeling van het huis bovenop legt, en er vervolgens een AI-analist op loslaat die dagelijks — en wekelijks dieper — door de cijfers heen gaat. Niet om zelf de thermostaat te bedienen, maar om te zeggen: "dit patroon klopt niet, hier verlies je geld, wil je dat ik dit script aanpas?" — en om onder strikte voorwaarden zelf een kleine, omkeerbare proef te draaien.
Architectuur in vogelvlucht
Homey_Log is een Express-server (Node.js) met better-sqlite3 als opslag, draaiend onder PM2 op een
eigen host. Homey blijft de bron van waarheid voor apparaten, flows en logica-variabelen — Homey_Log praat ermee via
twee kanalen die bewust gescheiden zijn:
- Push, vanuit HomeyScript. Scripts die toch al op de Homey draaien sturen na elke run een logregel naar de server. Geen polling, geen vertraging, en de tekst is precies wat het script zelf besliste.
- Poll, vanuit de server. Voor alles wat Homey_Log zelf moet ophalen of moet kunnen bedienen, praat de server via de lokale Homey Web API — of, waar het kan, rechtstreeks met het apparaat zelf, zoals de slimme meter, de laadpaal en de thuisbatterijen.
De beheeromgeving is één pagina met een navigatie in twee rijen: bovenin vijf groepen — Energy, House, Agent, Sources en System — en daaronder de pagina's van de groep waarin je staat. De indeling volgt de vraag die je stelt: wat doet mijn energie, wat doet mijn huis, wat vindt het systeem ervan, wat is er ruw gebeurd, en hoe staat de app er zelf voor. Elke analysepagina opent met één regel die vertelt wat je ziet — bijvoorbeeld dat een onderbreking in een lijn een periode zonder meting is en geen waarde van nul. Die regel staat bóven de grafiek, want eronder lees je hem pas nadat je de lijnen al verkeerd hebt uitgelegd; per pagina is hij aan te passen in Instellingen.
Die beheeromgeving is één van drie ingangen, elk met een eigen publiek. De desktopsite is het volledige gereedschap: 35 pagina's, alle detail, alle knoppen. Het wandtablet in de eetkamer draait het gezinsdashboard — grote tegels, geen beheer. En op de telefoon staat de app "Thuis", die het huis samenvat tot wat je onderweg wilt weten. De regel daartussen is streng: de telefoon toont nooit iets wat de hoofdapp niet heeft. Pariteit of minder, nooit meer — anders ontstaan er twee waarheden over hetzelfde huis.
De app kent persoonlijke accounts. Ieder gezinslid meldt zich één keer per apparaat aan en de app onthoudt dat; wat je daarna ziet en mag, hangt af van je rol. Die rollen zijn één ladder van vier treden, en elke trede omvat alles van de treden eronder: lezen is alleen kijken; huisgenoot mag daarbovenop het comfort in huis — lampen, sferen, gordijnen en de stofzuigrobot; bedienen mag alles aansturen, van de auto en de vaatwasser tot de boiler en de bedrijfsmodi; en beheren is het volledige gereedschap: instellingen, regels, accounts en de technische bronnen. De navigatie toont alleen wat bij je rol hoort. Het gesprek met de analist staat daar los van, per persoon aan of uit — een chatvenster dat het hele huis als context heeft, geef je bewust en niet automatisch.
Wie wat mag, beslist de server op één plek. De browser kent de rolnamen niet eens: hij krijgt bij het aanmelden alleen de treden die dit account haalt, en verbergt daarmee wat er niet bij hoort. Een verborgen knop is comfort en geen beveiliging — de server weigert sowieso, en tests bewaken dat elke schrijfroute beschermd is en dat de trede eronder werkelijk een weigering krijgt.
Álles onder /api zit achter diezelfde poort, ook het lezen. De open lijst is kort en per regel
beargumenteerd: het wandtablet heeft geen inlogscherm — een muurscherm waarop eerst een wachtwoord in moet, is
zijn functie kwijt — en de ingang waarlangs Homey zijn logregels aanlevert blijft open, zodat de databron niet
stilvalt op een moment dat niemand kijkt.
Ook binnenshuis praten telefoon en wandtablet over een versleutelde verbinding, met een geldig certificaat dat een kleine proxy (Caddy) regelt. Dat is geen luxe: een telefoon geeft zijn locatie en zijn meldingen alleen prijs aan een webapp op een beveiligd adres.
Alles vastleggen — het logboek van het huis
De basis is een logboek: tijdstip, bron, niveau, boodschap en een bundel gegevens per regel. Daarnaast een resem tabellen die niet toevallig zijn, maar de sporen van maandenlang "wat blijkt niet te kloppen": energie per kwartier (de fijnste korrel), per dag en per maand voor oudere jaren, losse apparaatsignalen, wijzigingen van logica-variabelen, en een historie van flows en scripts zelf — zodat de AI-laag later kan zeggen "dit gedrag veranderde op dezelfde dag dat je die flow aanpaste".
Een terugkerend patroon: een afgeleide tabel lijkt actueel, maar staat stil. Bij twijfel geldt daarom niet de nette afgeleide tabel, maar de rauwe logregel die het script zelf wegschreef. Dat staat letterlijk als methode-item in de interne schema-gids van de AI.
Elke regel krijgt een belangrijkheid: debug (routine), info (een uitkomst), waarschuwing of fout. Apparaten spreken hun eigen taal — de laadpaal zegt "WARNING" of "COM" — en wie daar stil "routine" van maakt, verbergt echte waarschuwingen: zo bleken er ooit 74 waarschuwingen van de laadpaal maandenlang onzichtbaar. Eén plek beslist daarom, in drie stappen: zegt het apparaat zelf een van de vier woorden, dan geldt dat; anders kijkt een lijstje vertaalregels dat Marc in Instellingen beheert; en matcht er niets, dan krijgt de regel het vijfde niveau, onbekend — een to-do-lijstje, geen foutmelding. De oorspronkelijke term blijft bewaard, dus een verkeerde inschatting is later over de bewaarde regels te herstellen.
Een vertaalregel die nooit aan de beurt kan komen, omdat een regel erboven hem al afvangt, weigert het systeem op te slaan, met de naam van die regel erbij — zodat de lijst die je leest ook de lijst is die draait. Liever hardop "dit weet ik niet" dan een stille aanname die als feit gaat leven.
Als een kapotte slimme stekker vervangen wordt, geeft Homey het nieuwe exemplaar een gloednieuw apparaat-ID — alsof het een ander apparaat is. Voor het huishouden is het gewoon "de stekker van de tv". Daarom hangt elk fysiek apparaat aan een logisch apparaat, en horen instellingen als "meetellen in verbruik" bij dat logische niveau. 👤 Marc markeert bij een vervanging in Instellingen het oude apparaat als "vervangen door…" (bewust met de hand, nooit automatisch geraden), 🤖 waarna geschiedenis en instellingen naadloos doorlopen — tot en met het 3D-huis, waar een verouderde verwijzing stil naar de vervanger wordt geleid. De ruwe meetdata blijft onaangeraakt; de logische laag is een leesbril erbovenop.
Elke bron levert zijn eigen deel van een kwartier, en een onleesbare bron levert alleen voor zichzélf een leeg veld. De laatst bekende meterstand wordt bij zo'n fout niet overschreven, zodat gemiste energie bij herstel als inhaalsom binnenkomt in plaats van te verdampen. Het laadverbruik van de auto komt rechtstreeks uit de teller van de laadpaal zelf. En wat natuurkundig niet kan — meer zon dan het dak kan leveren, meer dan een thuisbatterij in een kwartier kan verwerken — komt er niet in: zo'n waarde wordt geweigerd en één keer per kwartier gemeld, in plaats van jaren later een dagtotaal scheef te trekken.
Al dat vastleggen betekent dat de database elke dag groeit. Het opruimsysteem kijkt daarom niet per tabel maar per rol: onvervangbare meetbasis, hoogfrequente diagnostische ruis, zeldzame betekenisvolle gebeurtenis, of iets dat nooit weg mag. Elke rol heeft een eigen bewaartermijn en een harde ondergrens, gekoppeld aan wat er met de gegevens gedaan wordt; staat een termijn per ongeluk korter, dan wordt die tabel overgeslagen in plaats van opgeruimd. De aanleiding was een oudere, botte regel die alles ouder dan twee jaar weggooide — ook de zonhistorie tot 2018. Die is uit de omvormer-API teruggehaald, en de zonreeks heeft een ondergrens van 4.000 dagen.
👤 Marc kiest per rol: uit, proefdraaien (berekenen en loggen wat er weg zóu gaan, zonder iets aan te raken) of actief. 🤖 Elke nacht past het systeem toe wat er staat. De meetbasis en de gebeurtenissen staan op uit; alleen de diagnostische ruis draait proef, zodat er een cijfer ligt om op te beslissen voordat er ooit iets écht verdwijnt.
De digitale tweeling: het huis in 3D, live
Boven op de logdata staat een volledig 3D-model van het huis — beide verdiepingen, kamers, meubels, ramen, dakkapellen, tot en met de wc-ramen en de nis onder de trap — vastgelegd in een modelbestand van duizenden regels en gerenderd door een eigen clientscript. Dit is geen decoratie: het is een live-laag boven op de Homey Web API. Apparaten kleuren mee met hun werkelijke staat (een lamp die aan staat gloeit, een kamer die te warm is krijgt een andere temperatuurkleur), en je kunt er direct in bedienen — klikken schakelt een apparaat aan of uit, rechtsklikken opent een paneel voor dimmen, kleur, wit-tint of een cameraframe.
Naast het aan- en uitzetten van lagen kent de weergave een Exploded-stand: één knop legt het huis uit elkaar, met dak, zolder, verdieping en begane grond als losse panelen naast elkaar. Zo zie je in één oogopslag welke lamp er ergens in huis nog aan staat, zonder verdieping voor verdieping af te pellen.
Lezen en schrijven gaan met twee gescheiden sleutels: een alleen-lezen sleutel voor de constante statuspoll, en een schrijfsleutel die alleen op een expliciete klik wordt gebruikt, met een harde witte lijst van wat er vanuit de tweeling mag (aan/uit, dimmen, kleur, kleurtemperatuur).
De tijdgrafiek van het huis toont niet alleen energiestromen maar ook een event-overlay: bedieningsmomenten uit de tweeling verschijnen als markeringen op dezelfde tijdlijn als het verbruik. Daardoor is "waarom steeg het verbruik om 21:40" in twee klikken te herleiden tot een concrete handeling.
Van data naar euro's — wat het je kost en oplevert
Ruwe kwartierdata is niets waard zonder een consistent rekenmodel erboven. Dat rekenmodel — welke kWh telt als "import", wanneer telt zonnestroom mee, hoe wordt een negatief PV-signaal genegeerd — zit in één module die door alle schermen wordt hergebruikt, bewaakt door een controle die de serverbrede totalen tegen die module legt. De vuistregel daarachter — "consistent wint van exact" — betekent dat een maand altijd exact de som van zijn dagen is en een jaar exact de som van zijn maanden, ook als dat een paar kWh afwijkt van een los, ouder brondocument.
Op die basis staan tegels en pop-ups die met concrete euro's rekenen in plaats van kale kWh's:
| Weergave | Wat het laat zien |
|---|---|
| Zelfvoorziening / direct-solar | welk deel van het verbruik niet uit het net kwam, gemeten op de import van de hoofdmeter zelf. De auto en de boiler blijven buiten het hoofdpercentage — die laden bewust op prijs, niet op zon, en zouden een cijfer over het hùis anders elke laadnacht platdrukken |
| Effect-tegel (zon + batterij + gasloos) | euro-effect per volle maand van drie maatregelen samen — kan ook negatief uitvallen als de telemetrie een gat heeft, en dat wordt dan ook zo getoond in plaats van als nul geraden |
| Sluipverbruik | de baseload (mediaan van het laagste uur per dag) plus een top-10 van vermoedelijke boosdoeners met terugverdientijd, met een harde uitsluiting voor koelkast, vriezer, server en alarm |
| Laadprijs per auto | gemiddelde laadkostprijs per kWh over de gekozen periode, per auto apart, met hoeveel die afwijkt van de gemiddelde netprijs; in de popup van elke auto-tegel staan ook zijn laadsessies en de zon/net-verdeling |
| Gasloos-effect | de kWh van de warmtepomp (buitenunit, regelaar en naverwarmer samen) en van het warme water, omgerekend naar een hypothetisch gasscenario tegen actuele gasprijzen |
Als in hetzelfde kwartier de auto laadt én het huis draait, en de meter meldt import — van wie is die stroom dan? Het antwoord komt uit de meter zelf, niet uit een reconstructie. Per kwartier wordt de gemeten import verdeeld: eerst krijgt het huis zijn eigen rest-last, daarna gaan de bewust uitgesloten apparaten (auto, boiler) tot hoogstens hun eigen gemeten energie. Zo kan een laadsessie de huiscijfers niet vervuilen, en het huis andersom ook niet de laadcijfers.
Import bóven de totale huislast kan logisch niet bestaan, maar komt voor: de klok van de slimme meter loopt iets voor op die van de apparaten. Dat overschot volgt daarom de buurkwartieren — was er vlak ervoor of erna laadactiviteit, dan hoort het bij de veroorzaker, anders bij het huis. De grens is hard: huis-import plus apparaat-import is altijd exact de gemeten import, en geen van beide wordt negatief.
De Power-tab is één doorlopende tijdlijn die zelf de korrel kiest — kwartier, dag, maand, jaar — in plaats van een aparte "historie"-sectie. De zonreeks daarin loopt op kwartierniveau terug tot de installatie in januari 2018, uit de API van de omvormerfabrikant: beide omvormers hangen achter één site, en de reeks wordt per maand over de twee verdeeld volgens hun eigen productietellers. De opbrengst sluit tot op een paar procent aan op het portaal van de fabrikant, dat daarmee de onafhankelijke grondwaarheid voor de zon is.
Boiler en water
Wat de boiler kost, tot op de sessie. De boiler-tegel in de Usage-tab splitst het verbruik in zon (gratis), accu en net (tegen de kwartierprijs), met een gestapelde staafgrafiek: geel is zon, donkergroen de accu, grijs het net. De verdeling gaat per kwartier in een vaste volgorde — eerst het net, dan de accu, wat overblijft is zon — dus stroom uit een ontladende accu is nooit "zon". De tegel zegt ook waarop de boiler nú verwarmt ("op zon", "op accu", "op zon en net"), en daaronder staan de losse sessies met import en wat ze kostten; sessies die volledig op zon liepen staan samen op één regel ("gratis").
Naast alle periodecijfers staan twee tegels die simpelweg nu tonen: de vulling van de thuisbatterijen, en de actuele watertemperatuur van de boiler (met een douche-icoon als er gedoucht wordt). Ze komen uit precies dezelfde bron als het wandtablet, en bewegen bewust niet mee met de periodekiezer.
De watertemperatuur, echt gemeten. Een Shelly op de boiler meet het water. Die meting voedt de tegels en de analyse-tab Boiler, met drie reeksen in één grafiek — watertemperatuur, liters per douche en het stroomverbruik van de boiler — elk met zijn eigen as en een vinkje om hem aan of uit te zetten. Zo zie je het verhaal van een dag: de boiler koelt af, iemand doucht, de temperatuur zakt, en even later warmt het element weer op. Waar niet gemeten is, toont de lijn een gat in plaats van een kaarsrechte streep. Een wachter meldt het als de meting stilvalt, maar pas na drie mislukte metingen op rij — Homey geeft af en toe één lege meting terug, en een wachter die daarop reageert stuurt vooral alarm-en-weer-goed voor niets. Een meting die helemaal stilvalt, meldt hij wel meteen.
Liters per douche. Diezelfde Shelly telt de waterpulsen op de warmwaterleiding van de douche. Merkt Homey dat er gedoucht wordt, dan opent de server een sessie en sluit die zelf zodra de teller een paar minuten stilstaat. De sessie begint bij de tellerstand van twee minuten vóór de melding, want die melding komt structureel anderhalve minuut ná het opendraaien van de kraan — zonder die correctie viel bij een korte douche het grootste deel buiten beeld. De ruwe meting blijft naast de gecorrigeerde bewaard. De pulsen worden liters via een kalibratiekaart in Instellingen ("tap nu een bekende hoeveelheid af"), en per douche staat ook de temperatuurval: hoeveel graden de boiler zakte.
De watermeter van het hele huis. In de meterkast hangt een watermeter met een eigen netwerkaansluiting, die de server rechtstreeks uitleest — bewust niet via Homey, want een stilgevallen teller is daar niet te onderscheiden van een huis waar geen water loopt. Het huiswater staat in een eigen tab Water, niet als extra lijn bij de boiler: twee reeksen die allebei "liters" heten maar iets anders meten, lezen als een vergelijking die ze niet zijn. De huismeter telt al het water, koud inbegrepen; tijdens een douche staat er dus altijd meer op dan op de doucheteller, en dat verschil is grotendeels het koude water dat de mengkraan erbij doet.
Water dat lang onafgebroken loopt is het patroon van een lopende wc-vlotter of een lek; een douche, de wasmachine en de afwas houden vanzelf op. Loopt er langer dan drie kwartier onafgebroken meer dan een halve liter per minuut, dan krijgt 👤 Marc een melding — hooguit één keer per zes uur. Een korte dip naar nul (de meter slaat soms een moment over) zet de telling niet terug. Er wordt niets dichtgedraaid; het huis waarschuwt alleen. De drempels staan in Instellingen.
Het huis kijkt vooruit: wat gaat de zon doen?
Om te kúnnen plannen — wanneer laadt de auto, wanneer stookt de boiler, wanneer laadt de accu — moet het huis iets kunnen vermoeden over morgen. Daarom haalt Homey_Log elk uur een zonvoorspelling op, en bewaart die. Dat bewaren is de hele truc: wat het huis gisteren dacht dat de zon vandaag zou doen, is morgen nergens meer op te halen — tenzij je het opschrijft. En juist het verschil tussen verwachting en werkelijkheid maakt je later slimmer.
Het Forecast.Solar-apparaat in Homey leek te werken, maar beschreef 3,6 kilowattpiek op één dakvlak, terwijl er 11,6 kilowattpiek op vier dakvlakken ligt. Homey_Log vraagt de voorspelling daarom zelf, per dakvlak, en houdt er rekening mee dat de omvormers op een felle middag de top eraf knijpen — er ligt anderhalf keer zoveel paneelvermogen op het dak als zij doorlaten. De installatie staat in Instellingen; een dakvlak dat 👤 Marc nog niet zelf heeft ingevuld, draagt zichtbaar het woord schatting.
Twee bronnen staan naast elkaar. De betaalde dienst krijgt elke ronde door hoeveel er vandaag al geoogst is en schaalt de rest van de dag bij — per omvormer, want de omvormer kan niet zeggen welk dak wat deed. Het huis plant op een gratis weerdienst, Open-Meteo: die zit uit zichzelf het minst ver naast de werkelijkheid, gemeten als absolute afwijking — een bron die de ene dag dertig procent te hoog en de andere dertig procent te laag zit, komt gemiddeld prachtig uit en is alsnog onbruikbaar. De betaalde dienst loopt door als vergelijking.
Een weermodel weet hoeveel licht er valt, maar niet of er op een bepaald uur van de dag een schoorsteen of een boom tussen de zon en een dakvlak staat. Daarom zet het huis er een schaduwkaart op: per uur van de dag twee factoren, één voor direct zonlicht en één voor diffuus licht, geleerd uit de eigen meetreeks. Als invoer dient het gemiddelde van twee weermodellen, omgerekend naar de instraling op elk schuin dakvlak. De kaart leert alleen van dagen rond dezelfde tijd van het jaar (een maand breed), nooit van gisteren of vandaag, en trekt elke factor naar 1 zolang er weinig leerstof is; onder de twintig bruikbare uren blijft hij op 1. Bij elke voorspelling hoort een band, uit de twintig dagen die het meest op deze dag lijken.
De kaart is de officiële voorspelling zolang zijn laatste ronde hooguit zes uur oud is; anders valt het huis terug op de ruwe voorspelling met een geleerde dagfactor. Een handmatige factor in Instellingen werkt op beide als noodrem. En elke nacht kijkt een controle of de gemeten zon over de laatste dertig dagen tussen 0,8 en 1,2 keer de kaart uitkomt; zo niet, dan volgt een melding.
In de Power-tab staan twee extra lijnen aan te zetten: wat het huis de avond ervoor verwachtte — dat is wat je weet als je moet besluiten of de auto vannacht laadt — en wat het er gaandeweg de dag van maakte. De periodekiezer heeft hier ook Morgen, met de mededeling dat dit een verwachting is en geen oordeel. Voor dagen zonder bewaarde voorspelling blijven de lijnen leeg, niet nul: het huis verwachtte toen niet nul zon, het verwachtte niets.
Dat brengt een regel mee die in élke grafiek van de app geldt: doorgetrokken is gemeten, gestippeld is voorspeld. Een gemeten lijn houdt op bij het laatste volle uur, en precies daar pakt de stippellijn hem op. Elke lijn die getekend wordt staat in de legenda, ook de voorspelde: een lijn zonder naam is een raadsel dat je zelf mag oplossen.
Naast de grafiek staat een oordeel in twee getallen. De scheefheid zegt of het huis stelselmatig te laag of te hoog voorspelt — dan kloppen de dakgegevens of de demping nog niet, en dáár kun je iets aan doen. De typische afwijking is de onvoorspelbaarheid van het weer zelf, en de bovengrens van wat vooruit plannen ooit kan winnen. Uren met nauwelijks zon tellen niet mee, en zolang er te weinig bruikbare uren zijn, toont het scherm geen percentage maar zegt het dat er nog te weinig gegevens zijn.
De AI die er dagelijks doorheen gaat
Het hart van het systeem is een agent-pijplijn die dagelijks en — dieper — wekelijks door de data heen gaat. De analist krijgt geen los promptje, maar een opgebouwde context:
- een huisprofiel: geometrie automatisch afgeleid uit het 3D-model, aangevuld met handmatige feiten — de AI mag zelf een nieuw feit voorstellen, dat dan wacht op goedkeuring;
- een schema-gids: een levend document dat precies beschrijft welke tabel voor welke vraag de waarheid is, inclusief valkuilen — de opgebouwde kennis van maanden debuggen, zodat de AI die niet steeds opnieuw hoeft te ontdekken;
- actieve regels en troubleshoot-recepten die Marc heeft vastgelegd;
- een groeiend geheugen van geleerde lessen — dingen die eerder wél of niet bleken te werken in dít huis.
De analist mag zelf niets aan het huis veranderen, maar wel drie soorten aantekeningen achterlaten, elk op een eigen plek: een huisfeit (wacht op bevestiging in Instellingen), een regel voor zijn eigen interpretatie, en een voorstel voor een concrete wijziging dat in de Proposals-tab verschijnt en door dezelfde zelfcontrole loopt als een voorstel uit het dagrapport. Voor het redeneren heeft hij een read-only SQL-tool over de eigen database, zodat een hypothese ("klopt dit patroon ook vorige maand?") direct te toetsen is. Het taalmodel is uitwisselbaar — Anthropic, OpenAI, OpenRouter of een lokaal model, per taak instelbaar — en elke aanroep wordt met tokenkosten gelogd, tot op een eigen "AI-kosten"-tabblad.
Na elke run mag de analist maximaal drie generaliseerbare lessen vastleggen — methode-lessen ("deze blinde vlek moet ik voortaan checken") of uitkomst-lessen ("deze maatregel werkte in dit huis wél/niet") — en een les intrekken als nieuwe data hem tegenspreekt. Marc kan elke les terugzetten: het systeem mag zichzelf bijsturen, maar niet buiten zicht.
De lessen komen binnen een vast tekenbudget in de dagprompt, met twee regels: per onderwerp hoogstens twee lessen, en Marcs eigen correcties vooraan. Zonder die regels wint de stapel, en leest de analist vooral zichzelf terug. Om dezelfde reden telt een voorstel dat de zelfcontrole afsluit niet als les: een systeem dat zijn eigen verdicten als menselijk oordeel opslaat, wordt met de tijd zekerder van zijn eigen aannames.
Het gevaarlijkste dat een zelflerend systeem kan doen, is zichzelf citeren. Een bevinding meldde "vijfde voorkomen in drie weken" van een storing die al lang verholpen was, en het enige bewijs waren eerdere rapporten die hetzelfde beweerden — met als advies een garantieclaim voor een defect dat er niet was. Claimt een bevinding herhaling, dan moet er daarom minstens één logregel uit het eigen analysevenster tegenover staan. Lukt dat niet, dan verdwijnt de "opnieuw"-bewering en blijft alleen de waarneming over.
De dagelijkse analyse draait 's ochtends om half zeven, de diepere weekreview op zaterdagochtend; per run is het model instelbaar en hoeveel denkwerk het mag doen. De analist leest daarbij ook wat Homey_Log over zijn eigen sturing meldt: sturingsstanden die op de Homey verlopen omdat de server ze niet ververste, zijn voor hem een incident en geen ruis.
Het gesprek
Naast de rapporten is er de chat: hetzelfde model, maar dan op jouw vraag. Een gesprek begint dun — een kleine vaste kern, de stand van het huis op het moment van de vraag, en een eerste kort antwoord — en haalt de rest gericht op met functionele hulpmiddelen: de stand nu, energie, laden, de boiler, de regisseur, zon, prijzen, klimaat, water, de warmtepomp, storingen. Die hulpmiddelen roepen dezelfde functies aan als de schermen, dus de chat noemt dezelfde getallen als de app, en ze volgen de rolladder: wat jouw account niet mag zien, wordt de chat ook niet aangeboden. Vensters als "vannacht" of "gisteren" rekent de server uit, zomertijd inbegrepen. Vraag je of er iets speelt, dan krijg je hooguit acht regels uit de bestaande bewakers, met dezelfde demping als de meldingen.
Het antwoord groeit zichtbaar mee terwijl het geschreven wordt, met een regel die zegt waar de analist op dat moment naar kijkt; lukt die stroom niet, dan peilt de app zoals altijd. De volle chat, met de hele context van het dagrapport, is één schakelaar in Instellingen terug.
Voorstellen in plaats van een black box
Een bevinding van de analist wordt nooit stilzwijgend uitgevoerd. Elke bevinding is een constatering (iets is opgevallen — alleen "gelezen" af te vinken) of een actie (een concreet voorstel met knoppen: goedkeuren, afwijzen met notitie, of later beoordelen). De badge in de navigatie telt alleen de echte actievoorstellen.
Naast de handmatige beoordeling door Marc kent diezelfde pijplijn drie vormen van gecontroleerde zelfsturing:
| Trap | Doet |
|---|---|
| Tier 1 — auto-verificatie | sluit voorstellen af die aantoonbaar niet kloppen: een probleem dat zichzelf al herstelde, een titel die niet meer bij de datum past, een claim over een script die het systeem zelf tegen de scriptcode natrekt, of bewijs dat in geen enkele logregel terug te vinden is. De dagelijkse melding telt pas ná deze zelfcontrole, zodat een voorstel dat seconden later dichtgaat niet als "nieuw" langskomt |
| Tier 2 — experiment-routing | vertaalt een toetsbare hypothese naar een concept-experiment, gevalideerd tegen de écht bestaande Homey-variabelen — pas uitgevoerd na goedkeuring in de Experiments-tab |
| Tier 3 — scriptvoorstellen | genereert een volledig scriptvoorstel mét diff tegen het huidige script; diffs die alleen commentaar of tekst wijzigen worden afgewezen |
Een bewuste keuze: er is geen "twijfelachtig, beoordeel dit zelf"-categorie. Als iets aantoonbaar niet klopt, sluit het systeem het af — een tussencategorie zou alleen beoordeelwerk toevoegen zonder waarde.
Het huis experimenteert met zichzelf
De verst gevorderde vorm van zelfsturing is de Experimenten-fase: de analist mag, als een hypothese aan strenge voorwaarden voldoet, een gerichte, tijdgebonden proef voorstellen in plaats van er alleen over te rapporteren. De hypothese moet meetbaar zijn op een vaste lijst KPI's (kosten, import, export, zonopbrengst, batterijgedrag …), de wijziging moet op een korte witte lijst staan — een logica-variabele op een waarde zetten, of een specifieke flow aan/uit — en het systeem leest vooraf zelf de beginwaarde in, zodat terugdraaien gegarandeerd is.
Rond die kern staan vangnetten die stuk voor stuk uit een expliciete eis van Marc voortkwamen:
- een hoofdschakelaar, standaard uit — voorstellen doen en goedkeuren zit erachter, maar afbreken en terugdraaien werkt altijd, ook met de schakelaar uit;
- een A/B-schema dat dag voor dag afwisselt tussen de nieuwe en de oude instelling, zodat een effect niet met toeval te verwarren is;
- een automatische noodstop op bewaakte grensmetrieken: schiet de kostprijs of het importverbruik buiten een vooraf ingestelde marge, dan wordt het experiment direct teruggedraaid, met een luide melding en een geforceerde "dit werkte niet"-les.
Het eerste experiment ging over de thuisbatterij tijdens het nachtelijk laden van de auto: niet stilzetten, maar balanceren naar "nul plus het laadvermogen van de auto" — het mechanisme dat verderop onder XOM staat. Onderweg dook precies het soort fout op waarvoor dit systeem bedoeld is: een laadsessie startte niet, ondanks een correct laadplan, omdat de flows die de paal moesten aanzetten al weken uit stonden voor een overname door een script die nooit was afgemaakt. Binnen een dag gevonden, verholpen en op de echte paal bewezen.
Wat Homey zelf al regelt — en hoe de AI-laag daarop meekijkt
Lampen, sferen, gordijnen, scènes en de tientallen kleine automatiseringen van een huis draaien, zoals bij een uitgebreide Homey-installatie past, in een netwerk van flows en HomeyScripts; Homey_Log kijkt daarop mee, legt vast en stelt voor. Voor de vier grote verbruikers die te verschuiven zijn — de thuisbatterij, de boiler, de vaatwasser en de auto aan de laadpaal — ligt de rolverdeling anders: daar beslist de server, en voor drie van de vier voert hij ook zelf uit, rechtstreeks met het apparaat. Alleen de boiler loopt via de Homey, omdat die uitsluitend over de radio te bereiken is. Hoe de server beslist staat in de twee hoofdstukken hierna; dit hoofdstuk gaat over wat er aan de knoppen zit.
Laden op dag-vooruitprijzen
Het laadplan voor de nacht maakt de regisseur: hij verdeelt de nacht in kwartieren en kiest per kwartier of de auto laadt, met een apart regime voor kwartieren met een negatieve prijs en een harde vertrektijd. Bij het inpluggen geeft de paal eerst vijf minuten een laadpuls op de laagste stroom — een auto die aan de paal slaapt, geeft anders geen accupercentage door — en pas daarna volgt de gewone stand. Aan die puls ziet het autoscherm ook al dat er een auto aan ónze paal hangt, nog voordat de auto-telemetrie dat zelf meldt.
De laadpaal: Modbus, zonladen en de zekering
De laadpaal staat in EMS-modus en wordt via Modbus TCP aangestuurd. Dat omzeilt de eigen webserver van de paal, waarin een geheugenlek zit dat door een inlog elke halve minuut wordt aangejaagd. De server is de enige die met de paal praat: de laadpaal-hand leest en schrijft elke tien seconden over één verbinding, houdt de paal met een vast ritme wakker, en leest elke opdracht terug. Er draait geen tweede schrijver naast, ook niet op de Homey.
In die hand zit het zonladen: een regelaar die de auto overdag puur op teruggeleverde zon laadt. Elke tien seconden rekent hij het overschot uit, vertaalt dat naar een stroom tussen 6 A en het ingestelde maximum van de paal, en stuurt die naar de paal — een gesloten regellus, zodat de meter rond nul blijft. Het zonvenster loopt tot de werkelijke zonsondergang van die dag. De regelaar meet per laadsessie of de auto op 1 of 3 fasen laadt en rekent daar zijn drempels op; is er te weinig zon voor drie fasen, dan kan hij een auto tijdelijk op één fase zetten — altijd via een pauze. De regeling is bewust asymmetrisch: bij een wolk gaat het vermogen meteen omlaag, maar voor starten of opschakelen wacht hij eerst een paar minuten aanhoudend overschot af. Alle drempels zijn instelbaar in Instellingen ("Zon-laden — regelparameters").
Eén laag erboven: de regisseur. De hand krijgt zijn opdracht niet via een variabele op de Homey, maar als wens binnen de server: laden met een vermogen, zon, pauze of los, met tot wanneer die wens geldt en wat erna komt. Hangt er een auto die de regisseur niet stuurt, dan staat de paal op los en laadt hij vrij. De mensenhand gaat altijd voor: de knop Auto laden nu is ook een wens, en de rest van het huis plant eromheen.
De zekering, per netfase. Laadpaal en huis hangen aan dezelfde drie hoofdzekeringen van 25 ampère. De server houdt daar een marge onder: overdag 18 ampère per fase, 's nachts — standaard van elf tot zes, instelbaar — 22 ampère, omdat er dan minder onverwachts aangaat. Nooit hoger dan 25; dat weigert de server al bij het opslaan. Daarvoor moet hij weten welke draad van de paal op welke netfase zit — en hier zijn twee fasen van de paal verwisseld ten opzichte van het net, zodat een auto op één fase precies de fase belast waar ook de boiler op zit. De koppeling staat in Instellingen, per draad of op "onbekend" (dan rekent de bewaking met de slechtst denkbare koppeling). Elke nacht legt de nachtwacht de gemeten stroomsprongen naast de ingestelde koppeling; klopt die niet, dan valt de bewaking terug op het slechtste geval. Hoe de zekering in de planning meetelt, staat in het hoofdstuk over het brein.
De paal van dichtbij. Met een auto aan de kabel leest de server de paal elke tien seconden, zonder auto elke halve minuut. Het laadverbruik per kwartier komt uit de teller van de paal zelf, en de autotegels lezen de paal via één vaste plek in de mapping-laag. Een terugval op de Homey is er niet: komt er geen verse meting, dan heet de paal onleesbaar in plaats van dat er een oude waarde blijft staan. Twee keer per dag haalt een collector het logboek van de paal op, zodat herstarts en loadbalancing-gedrag vanuit Homey_Log te onderzoeken zijn.
Twee thuisbatterijen, één stand per kwartier
De batterijen kennen vier standen: xom — near-realtime naar nul-op-de-meter regelen, waarbij het verbruik van auto en boiler niet meetelt —, laden op vol vermogen, negatief laden bij een negatieve prijs, en vasthouden. Welke stand een kwartier krijgt, rekent de solver uit die in het hoofdstuk over het brein beschreven staat. Kan hij in een ronde geen bruikbaar plan leveren, dan neemt een vaste dagregel het over; die kent vasthouden alleen op een vlakke dag, waarvan de prijzen bekend zijn en minder dan twintig procent uiteenlopen: heen en weer schuiven levert dan niets op en kost alleen rendement.
De server stuurt beide accu's rechtstreeks via hun lokale API: de regelstand, het netdoel op de meterdongel van de accu's en het vermogen, en hij leest elke opdracht terug. Een commando dat niet aankomt, zegt meteen welke accu op welke stand bleef hangen. Op de Homey staat alleen een waakhond: hoort die vijf minuten geen hartslag van de server terwijl de server stuurt, dan zet hij het netdoel op nul en beide accu's op hun eigen nul-op-de-meter-regeling. De accu's bewaren zelf geen foutenhistorie; Homey_Log legt elke overgang in hun toestand vast, te lezen in de tab Sessy log en in het gewone logboek.
De omvormers en het netwerk. Ook de omvormers geven geen kant-en-klaar foutenlog; Homey_Log leidt het af uit hun telemetrie — storingsmodi, gaten overdag, isolatieweerstand, oververhitting en uitgevallen optimizers — en toont dat in de tab SolarEdge log. En een eigen netwerktool van Marc levert eens per dag de lijst van alle apparaten op het netwerk, met IP- en MAC-adres en of ze online zijn, als naslag bij troubleshooting (tab Network).
De laadpaal en de batterij: wie wint? (XOM)
Zodra de auto laadt, mogen de batterijen niet zomaar meebalanceren, want dan komt een deel van het autolaadvermogen ongemerkt uit de batterij. Ze stilzetten is veilig maar verspillend. Daarom balanceren ze naar "nul plus het vermogen dat niet van hen is": de server zet een importdoel op de meterdongel van de accu's, zodat ze alleen het huis dekken — hooguit dertig wissels per uur, en elke wissel teruggelezen. Wat de accu wel en niet dekt, staat op één plek in de code; de planner en de hand gebruiken dezelfde regel, en een test maakt een tweede definitie rood.
Die regel volgt een uitsluitlijst in Instellingen: apparaten die de batterijen niet compenseren, elk met een drempel en een venster — alleen 's nachts, altijd, "vast vermogen" (alleen als het apparaat op een plan of met de hand laadt, niet tijdens zon-laden), of voor de boiler "alleen netblok". Tijdens zon-laden gaat het overschot eerst naar de batterijen en de boiler en pas daarna naar de auto, die het goedkope nachtplan als alternatief heeft. Een veiligheidsklem zorgt dat het systeem nooit méér laat staan dan wat het huis op dat moment werkelijk trekt — bij zonoverschot gebeurt er dus niets.
De Usage-grafiek maakt dat op elke tijdschaal zichtbaar: een gele zon-laag met een groene accu-laag erboven áchter de staven, en de uitgesloten verbruikers bovenaan de staaf gestapeld met een ⚡-merkteken in de legenda. Zo zie je in één oogopslag dat juist dát verbruik niet door de accu gedekt wordt. Ook het opladen van de batterijen zelf staat als blok in de staaf: dat verwacht je binnen de gele zon-laag, behalve in de nachten waarin de accu in de goedkoopste uren uit het net bijlaadt.
Vaatwasser-planning
De server start de vaatwasser zelf, op het moment dat de regisseur daarvoor kiest; zwijgt de regisseur, dan start de machine op de uiterste starttijd, zodat hij in elk geval op tijd klaar is. Op de schermen heet de machine pas gepland zodra er werkelijk een beurt klaarstaat.
Starten gaat rechtstreeks met de machine over het eigen netwerk: uit stand-by halen, het programma van de planner starten — niet wat er toevallig op het paneel gekozen staat — en kijken of hij echt gaat lopen; zo niet, dan alsnog via de officiële cloud van de fabrikant, met één melding per dag dat de lokale weg stuk is. De Homey zit niet in deze keten. De knop "nu starten" en de automatische beurt lopen langs dezelfde hand, die elk startcommando onthoudt. Zo weet de server bij elke beurt wie hem startte: de planner, iemand met de knop, of iemand aan de machine zelf. Gepland wordt het goedkoopste uur, want het korte programma van drie kwartier doet dit huishouden prima — en gebruikt gemeten aan de stekker zelfs minder dan het lange "eco"-programma.
Auto-telemetrie
Een aparte integratie levert de écht gemeten batterijstand van beide auto's plus laad- en locatiestatus, in plaats van een schatting — de tegels tonen daardoor wat de auto zelf rapporteert.
Lokaal eerst: rechtstreeks met het apparaat praten
Een apparaat in huis is bijna altijd ook zónder tussenpersoon aanspreekbaar. De weg via een clouddienst of via de huisautomatisering is een omweg: trager, armer aan gegevens, en afhankelijk van twee partijen die allebei onderuit kunnen gaan. Waar het kan praat Homey_Log daarom rechtstreeks met het apparaat op het eigen netwerk — de laadpaal en de accu's hierboven zijn daar voorbeelden van.
De stofzuigrobot staat volledig onder Homey_Log, zonder Homey ertussen. De server plant de beurten — niet als er iemand thuis is —, start hem, en kijkt na vijf minuten of hij echt rijdt; een start die niet aankwam, probeert hij een half uur opnieuw. Na een afgrondfout start de server hem zelf door, tot drie snelle mislukkingen op rij — dan volgt een melding. Staat hij een half uur stil buiten zijn laadstation, dan komt er één melding met het accupercentage. Het detailscherm toont de beurten van de laatste dertig dagen met hun afloop volgens de robot zelf. De gordijnen hebben een lokale stand waarin de app het enige pad naar de motor is — Homey blijft beslissen, maar belt daarvoor de app. De vaatwasser spreekt lokaal een versleuteld protocol met een sleutel per apparaat, en dezelfde koppeling volgt ook de wasmachine en de oven. De gateway van het weerstation levert in dezelfde aanroep als de bodemvochtsensoren ook temperatuur, vocht en luchtdruk van de meterkast waarin hij hangt.
Lokaal eerst heeft één bijzondere valkuil: de omvormers staan maar één Modbus-verbinding tegelijk toe. Wie er als tweede bij wil, schopt de eerste eraf. De server houdt daarom per omvormer die ene verbinding en zet er een eigen doorgeefluik voor: alleen lezen (een schrijfcommando krijgt een weigering terug), alleen voor afzenders op een lijst, en hooguit een paar tegelijk. Op die lijst staat de Homey, zodat zijn omvormer-app via de server meeleest en er naar elke omvormer precies één verbinding loopt.
De regisseur: wie krijgt de zon, en wanneer
Laat je elk apparaat uit het vorige hoofdstuk voor zichzelf plannen, dan verdeelt het laadplan de nacht alsof de auto de enige verbruiker is, zoekt de vaatwasser zijn goedkoopste uur alsof de accu niet bestaat, en vult de accu zich op de goedkoopste kwartieren alsof de boiler nooit stroom vraagt. Vier rekenpartijen, elk overtuigd dat ze alleen op de wereld zijn — en vier keer dezelfde kilowattuur die aan drie apparaten tegelijk is beloofd. Daar staat één plek tegenover die de vraag in één keer beantwoordt: wie krijgt het zonoverschot, wie krijgt de goedkope kwartieren, en wie wacht?
Elke minuut haalt de regisseur het zonbudget op, vraagt elke deelnemer wat hij nodig heeft, verdeelt, en legt per deelnemer vast wat eruit kwam — over een horizon van veertig uur, in kwartieren. De eerste verdeling is een waterval langs een ladder: een deelnemer ziet als gratis alleen wat de treden bóven hem hebben laten liggen. Die volgorde is een instelling en geen code: eerst de basisbehoefte van de boiler, dan de vaatwasser, de thuisaccu, de auto, en pas daarna de bonusdelen van boiler en auto. Daarna loopt er een klein, vast stel vangnetten overheen: negatieve prijzen, comfortondergrenzen, het netbudget per fase. Wie een harde eindtijd heeft — de vaatwasser moet klaar zijn, de auto moet rijden — haalt zijn deadline altijd, desnoods op netstroom.
De waterval is het vertrekpunt, niet het laatste woord. Boiler, vaatwasser en auto kiezen hun plan daarna opnieuw tegen één prijs per kwartier voor het hele huis, en de thuisaccu krijgt zijn standen uit een wiskundige optimalisatie. Hoe dat rekent en waarom het zo is ingericht, staat in het volgende hoofdstuk. De waterval blijft elke ronde meerekenen: als terugval wanneer het brein een ronde niet rond krijgt, en als vergelijking in het logboek.
Wélke apparaten meedoen weet de regisseur niet uit zichzelf. Elk stuurbaar apparaat meldt zich aan met een klein contract: hoeveel kilowattuur heb ik nodig, tot wanneer, tussen welk minimum- en maximumvermogen, mag ik onderbroken worden, waar ligt mijn comfortgrens, en wat is het waard om eerder klaar te zijn. Het register zelf kent geen enkel apparaat, en een fout in een aanmelding laat de opstart struikelen in plaats van pas op te vallen wanneer de regisseur die deelnemer nodig heeft.
Wat daaruit komt is te zien als een planningsstrook: drie rijen van acht uur, per rij vier notenbalken — één per deelnemer, altijd in dezelfde volgorde — en per balk tweeëndertig cellen van een kwartier. Links van het lopende kwartier staat wat er werkelijk gebeurde, rechts wat er gepland staat, en het lopende kwartier is een afspeelkop dwars over alle balken. Kleur draagt de betekenis, en in de cellen valt niets te tikken: het is een partituur, geen bedieningspaneel. Twee dagpijltjes bladeren een dag terug of vooruit, en een dag van 23 of 25 uur rond de klokwissel toont geen kwartier als gat. Dezelfde strook staat op de telefoon, het wandtablet en de desktop; labels, legenda en volgorde komen van de server.
Alle vier sturen echt. Elke deelnemer heeft zijn eigen stand — uit, schaduw of aan — en alle vier staan aan. De thuisbatterij krijgt per kwartier xom, laden, negatief laden of vasthouden. De boiler krijgt zijn stand via het minuutscript Boiler_Tick op de Homey. De vaatwasser krijgt zijn startmoment, en de server start hem daarop. De auto aan de laadpaal krijgt zijn wens rechtstreeks in de laadpaal-hand. Een vangrail laat alleen de woorden door die expliciet zijn vrijgegeven, en het besluitenlogboek krijgt alleen een regel bij een échte omslag.
Uit is uit. De hoofdschakelaar van de regisseur is een echte noodstop: elk apparaat krijgt eerst zijn eigen veilige stand — de boiler op zon, de accu op xom, de laadpaal speelt de rest van zijn opdracht af en gaat dan op zon — en pas daarna gaat de vlag om. Dat geldt ook na een herstart van de server. En wijkt een apparaat af van de wens die de regisseur gaf, dan herhaalt het brein die één keer en meldt het daarna.
De boiler: een accu met water erin
Warm douchewater is het dankbaarste apparaat om zo te plannen: het vat is een accu, alleen dan met water erin. De boilerregelaar beslist elke minuut opnieuw of het element op zon, op het net of in rust hoort te staan, langs vier regels in vaste voorrangsvolgorde. Zon is de standaardstand: het element moduleert mee op wat er teruggeleverd wordt, mínus wat de thuisaccu ontlaadt — een ontladende accu is geen zon. De vloer gaat voor alles: zakt het vat onder de 50 °C, dan wordt er prijsblind bijverwarmd. Het plan rekent de douches tot het volgende gratis of goedkope venster om naar kilowatturen en legt die netstroom op de momenten waarop een kilowattuur het hele huis het minst kost, tot de laatste bekende stroomprijs, in blokken van minstens een halve kilowattuur. Een begonnen blok maakt de boiler af, in plaats van elke minuut aan en uit te springen; de douchevoorraad staat klaar vóór het douche-uur; en bij een negatieve prijs warmt het vat in hele blokken door tot 80 °C. De hygiëne-regel zorgt dat het vat minstens eens per week naar 60 °C gaat, in het goedkoopste kwartier van die dag. Is er volgens het locatiesysteem langer dan een etmaal niemand thuis, dan vervallen de vloer en het plan en blijven zon en hygiëne staan.
Zonvoorrang: de boiler vóór de accu. Zon die de thuisaccu in gaat, komt er later met verlies weer uit; zon die het vat in gaat, is meteen douchewater. Bij zon weegt het brein daarom per kwartier af of het vat vóór de accu gaat. Het overschot bereikt het element via een voedingsscript op de Homey, Nymo_Voeden, dat om de paar seconden doorgeeft hoeveel er teruggeleverd wordt — onder zonvoorrang inclusief wat de accu's op dat moment opnemen. Een accu die ontlaadt trekt het er juist van af: de boiler warmt nooit bij op stroom uit de accu.
Wat dat mogelijk maakt is een thermisch model van het vat. De sensor zit onderin en loopt na een douche uren achter: de directe val meet zo'n 3 graden waar er in werkelijkheid 10 tot 12 uit het vat verdwenen. Daarom houdt het model op minuutkorrel een energiebalans bij — staand verlies, inhoud per graad, rendement van het element, en wat elke gemeten liter tapwater eruit haalt. Twee vangrails: staat de thermometer veel lager dan de rekensom, dan gelooft de boiler de thermometer — een model dat een warm vat verzint, laat iemand koud douchen — en de rekensom komt nooit boven de grens van de thermostaat. Hoeveel stroom een liter warm water kost, meet de app elke zondagnacht zelf na; wijkt dat meer dan een tiende af van de instelling, dan komt er een melding.
Op de telefoon staat één knop: Nu verwarmen — opwarmen op het net, tot een grens, voor hooguit een uur, altijd af te breken.
De boiler wordt over de radio aangestuurd en meldt niets terug. Het enige bewijs dat een commando is aangekomen, is de slimme stekker ervoor. De eis is daarom ik wil de overgang zien: na "net" hoort het verbruik binnen drie minuten boven de 2.000 watt te liggen, na "rust" eronder de 50. Blijft dat bewijs uit, dan herhaalt het brein de opdracht één keer en meldt het daarna. En een bevroren meting bewijst niets: staat dezelfde waarde er al minuten onveranderd, dan meldt het systeem "de meting staat stil" en niet "de boiler reageert niet" — twee storingen, twee oplossingen.
De vaatwasser, op schaduwprijs
De goedkoopste stroom is niet altijd de goedkoopste stroom. Draaien op een middag met zonoverschot dat anders voor een dubbeltje het net op gaat, kost minder dan een nacht met een lage prijs waar wél voor betaald moet worden. De schaduwprijs zet dat op één noemer: eigen zonoverschot telt als nul, de rest tegen de kwartierprijs van dat moment. Naïef toegepast kiest die som het vroegste gratis moment, terwijl het voorspelde overschot de beurt dan op een mespunt dekt. De regel neemt daarom alle starttijden binnen vijf cent van de goedkoopste, en kiest daarbinnen de vroegste waarop het verwachte overschot de beurt minstens drie keer dekt. Op de schermen staat het moment dat de starter werkelijk vasthoudt — is er niets te starten, dan zegt het scherm "als je hem klaarzet". De meetlat telt de thuisbatterij aan beide kanten mee en geeft daarom een band, van "de accu telt niet mee" tot "de accu telt volledig mee".
De auto, per laadsessie
De auto is de grootste en de lastigste deelnemer: hij is er niet altijd, hij moet op een vaste tijd weg, en er hangen er twee aan één paal. Beide auto's staan op de lijst van de regisseur; een andere auto aan de paal laadt vrij, en hangt er niets, dan houdt de regisseur de paal op zon.
Wat een auto moet halen, staat in een weekrooster per auto: per dag een vertrektijd en hoe vol hij dan moet zijn. Op de telefoon zit onder elke auto een knop Weekrooster…, met daarnaast Eén keer anders voor een afwijkende dag; zo'n afwijking verdwijnt vanzelf op haar tijdstip. Op de desktop staat dezelfde kaart in Instellingen, en die zet alleen de dagen die je daar veranderde, zodat hij een wijziging van de telefoon nooit terugdraait.
Een laadsessie begint bij de stekker: op het moment dat de laadpaal het insteken vastlegt, niet pas wanneer de auto-telemetrie minuten later meldt dat hij ingeplugd is. Wie de stekker binnen een minuut terugsteekt, zet dezelfde sessie voort, en een auto die volgens zijn eigen telemetrie elders aan een lader hangt, wint onze paal niet van de auto die hier echt hangt. Binnen een sessie legt de regisseur de kilowatturen tot de vertrektijd in de goedkoopste kwartieren, met zon als gratis; is het doel gehaald, dan mag alleen het bonusdeel tot 100 procent nog de middagzon pakken. Stopt de auto zelf binnen 5 procentpunt van zijn doel, dan telt hij als vol, en een ingestelde accubescherming van de auto (laden tot 80 procent) telt als gehaald.
Op de schermen toont de autotegel de vertrektijd van de regisseur — "Vol op maandag 07:00 tot 80%" — en zegt hij "Laadt volgens regie" zolang dat zo is; bij netladen staat erbij hoeveel kWh tot welk doel en wanneer klaar. De handbediening heeft twee knoppen: Auto laden nu, en Laden op zon — de auto krijgt dan alleen wat het huis verder nergens nodig heeft —, met daarna Terug naar het laadplan. Per auto ligt bovendien vast wat er na het inpluggen gebeurt: volgens het laadplan, of alleen op zon.
Onder de motorkap: hoe het brein rekent
Het vorige hoofdstuk vertelde wát de regisseur beslist. Dit hoofdstuk gaat over hoe dat technisch is ingericht: welke rekenmethode er draait, waarom juist die, waar hij draait, wat hij weet en wat hij bewust niet weet — en hoe het huis elke dag nagaat of het allemaal klopte. Kort samengevat: het brein bepaalt, de apparaten voeren uit, en een rechter rekent elke nacht na wat het had kúnnen zijn.
Drie rollen: brein, hand en bewaker
Elk stuurbaar apparaat is in deze opzet een hand. Een hand plant niets en beslist niets: hij krijgt een wens ("laad met 3,7 kW tot kwart over vier, daarna zon"), voert die uit, en vertelt doorlopend wat hij doet — laadt, laadt niet, stekker eruit, element aan. Het brein legt die meldingen naast zijn wens en herkent zo zelf of een apparaat doet wat het vroeg; per apparaat weet het hoe lang "nog niet zichtbaar" normaal is. Ook de handbediening is een wens: wie op Auto laden nu drukt, geeft het brein een opdracht, en het brein plant de rest van het huis daaromheen.
De derde rol is de bewaker: een eigen lus die elke tien seconden de stroom per netfase meet en een apparaat afremt voordat een zekering het doet. Die staat altijd aan — ook bij handbediening, ook als het brein vastloopt — en wint van elke wens.
| Apparaat | De hand | Als de opdrachten stoppen |
|---|---|---|
| Laadpaal | de server zelf, over Modbus TCP, elke tien seconden | de hand speelt de rest van de opdracht af en gaat dan op zon; valt de server helemaal weg, dan zakt de paal na de Modbus-time-out naar zijn eigen veilige stroom |
| Thuisaccu's | de server zelf, via de lokale API van de accu's | een waakhond op de Homey zet ze na vijf minuten zonder hartslag op hun eigen nul-op-de-meter |
| Vaatwasser | de server zelf, lokaal versleuteld, met de cloud van de fabrikant als terugval | zwijgt het brein, dan start de hand op de uiterste starttijd |
| Boiler | de Homey, die het element over 433 MHz schakelt | het vat houdt zijn eigen thermostaat |
Waarom Homey alleen de vingers is waar geen API is. De Homey draait als virtuele machine op dezelfde thuisserver als Homey_Log en praat met dezelfde apparaten. Een terugval "op de Homey" klinkt als zekerheid, maar dekt vrijwel geen storing die de server níet ook raakt, en voegt wel een tweede schrijver toe die met de eerste kan vechten. Daarom heeft elk apparaat zijn eigen veilige stand als de opdrachten stoppen, en praat de server rechtstreeks met alles wat een netwerkaansluiting heeft. De boiler is de uitzondering: zijn schakelaar luistert alleen naar een radiosignaal, en de Homey heeft die zender. Twee kleine scripts doen daar het werk — één zet elke minuut de stand door, één voert het gemeten zonoverschot aan het element — plus de waakhond van de accu's. Al het rekenen gebeurt op de server.
Eén ronde, van meting tot hand
thuisaccu: de solver (HiGHS, eigen kindproces)
Elke minuut loopt dezelfde ronde. De mapping-laag levert de metingen en de kennis per apparaat aan (het brein zelf kent geen enkele apparaatnaam); de waterval uit het vorige hoofdstuk maakt een eerste verdeling; daarna kiezen boiler, vaatwasser en auto hun plan opnieuw tegen één getal per kwartier: wat een extra kilowattuur op dat moment het hele huis kost. Dat getal komt uit een simulatie van het huis: één kilowattuur erbij in kwartier k, en kijken wat de rekening doet — met de accu die erop reageert, de teruglevering die wegvalt, de zon die anders verloren gaat. Elk apparaat biedt met zijn eigen planner op die prijs; de vaatwasser verschuift alleen als dat minstens een cent scheelt, zodat zijn startmoment niet elke minuut verspringt. De thuisaccu krijgt zijn standen uit de solver.
Die opbouw is een bewuste tussenvorm. Er zijn drie ontwerpen denkbaar: (A) één prijs per kwartier waar elke bestaande planner op biedt; (B) hetzelfde, maar met een paar biedrondes waarin de prijs stijgt waar het druk wordt; (C) één gezamenlijke optimalisatie over alle apparaten. A is wat boiler, vaatwasser en auto nu doen: klein, elke planner blijft los te testen. Voor C is een echte solver nodig, want een zelfgeschreven dynamisch programma over accu-lading × vattemperatuur × auto-lading tegelijk explodeert in het aantal toestanden. B valt af: de solver rekent in milliseconden exact uit wat biedrondes alleen benaderen. De solver stuurt de thuisaccu, en rekent voor het vat mee in de schaduw, tot een vergelijking laat zien dat hij het daar beter doet.
De solver
Een accu plannen is een klassiek optimalisatieprobleem: zesendertig uur aan kwartierprijzen, een voorspelling van zon en verbruik, een accu met een rondgangverlies, en de vraag in welke kwartieren je moet laden, ontladen of niets doen. Dat laat zich precies schrijven als een lineair programma: variabelen per kwartier, lineaire beperkingen, één kostenfunctie om te minimaliseren. Waar een regel "laad als het goedkoop is" kiest, zoekt een LP-solver over alle kwartieren tegelijk het aantoonbaar goedkoopste plan binnen de regels.
Welke. De solver is HiGHS, de open-source solver (MIT-licentie) die ook in de
energiesector veel gebruikt wordt, als WebAssembly-pakket highs van npm, vastgezet op één versie, zodat een momentopname bit-gelijk na te rekenen is. Dat
betekent: geen externe dienst, geen netwerk, geen eigen compileerstap, en dezelfde uitkomst op elke machine. Er is
precies één module die het pakket mag laden, routes/lib/lp-oplosser.js, en een contracttest maakt
elke andere require('highs') rood.
Hoe ingericht. De oplosmodule kent geen enkel energiebegrip. Hij krijgt een model als tekst in het standaard LP-formaat, en geeft een status, de doelwaarde, de waarde van elke variabele en de schaduwprijzen terug. De kennis zit in de modelbouwers: één bouwer die het huis vertaalt naar variabelen en beperkingen, met per apparaat een vertaler ernaast (accu, vat, auto, vaatwasser). Dezelfde bouwer voedt de planner met voorspellingen en de rechter met metingen — een planner met een andere natuurkunde dan zijn rechter is precies de fout die je wilt uitsluiten. De bouwer zet variabelen en rijen in een vaste volgorde, zodat dezelfde invoer een byte-gelijke tekst geeft. HiGHS draait met vaste instellingen: simplex, presolve aan, één draad, een vaste startwaarde voor het toeval, geen ruimte in de optimaliteitsmarge. Uitkomsten worden op vier decimalen afgerond. Samen met de pakketversie gaat dat in de momentopname van de ronde, zodat elk plan later bit-gelijk na te rekenen is.
Zo ziet de kleinste zinnige som eruit, letterlijk zoals de modelbouwer hem schrijft: twee kwartieren, eerst stroom van 10 cent en daarna van 40 cent, een accu van 1 kWh met een rondgangrendement van 81 procent, en in het tweede kwartier 1 kWh verbruik.
Minimize obj: 0.1 g_0 + 0 x_0 + 0.4 g_1 + 0 x_1 Subject To rsoc_0: 1 soc_0 - 0.9 c_0 + 1.1111111111111112 d_0 = 0 ryc_0: 1 c_0 - 1 y_0 <= 0 ryd_0: 1 d_0 + 1 y_0 <= 1 rsoc_1: 1 soc_1 - 1 soc_0 - 0.9 c_1 + 1.1111111111111112 d_1 = 0 ryc_1: 1 c_1 - 1 y_1 <= 0 ryd_1: 1 d_1 + 1 y_1 <= 1 rbal_0: 1 g_0 - 1 x_0 - 1 c_0 + 1 d_0 = 0 rbal_1: 1 g_1 - 1 x_1 - 1 c_1 + 1 d_1 = 1 Bounds g_0 >= 0 x_0 = 0 g_1 >= 0 x_1 = 0 0 <= c_0 <= 1 0 <= d_0 <= 1 0 <= soc_0 <= 1.0001 0 <= c_1 <= 1 0 <= d_1 <= 1 0 <= soc_1 <= 1.0001 Binary y_0 y_1 End
g is inkoop, x teruglevering, c en d laden en ontladen,
soc wat er in de accu zit. Het rendement is over laden en ontladen verdeeld (0,9 × 0,9 = 0,81). De
rijen rbal zijn de energiebalans per kwartier, de rijen rsoc houden de accu bij, en de
binaire y verbiedt laden en ontladen in hetzelfde kwartier — zonder die regel gebruikt een lineaire som
het rondgangverlies om stroom te "verbranden" als dat ergens geld oplevert. De grens van 1,0001 kWh is een
gemeten capaciteit, en die rondt de bouwer altijd naar buiten af. HiGHS antwoordt: in het eerste kwartier 1 kWh
inkopen en laden (er komt 0,9 in de accu), in het tweede 0,81 kWh ontladen en de rest, 0,19 kWh, inkopen. Kosten
€ 0,176 in plaats van € 0,40.
Wat er in de echte som zit. Dezelfde vorm, maar dan over 144 kwartieren — zesendertig uur vanaf het lopende kwartier. Voorbij de laatste bekende dagprijs rekent de som met een prijsverwachting.
| Onderdeel | Per kwartier |
|---|---|
| Variabelen | inkoop en teruglevering; accu laden, ontladen en lading; per auto het laadvermogen, de geleverde energie en een eventueel tekort bij vertrek; voor het vat het element (uit het net en uit zon) en de energie-inhoud; voor de vaatwasser één startkwartier |
| Beperkingen | de energiebalans; de lading van de accu tussen leeg en vol met het rendement erin; de accu levert nooit aan het net; niet tegelijk laden en ontladen, en niet tegelijk inkopen en terugleveren als dat iets oplevert; de uitsluitlijst (de accu ontlaadt niet voor de apparaten op die lijst, zoals de laadpaal); de zekering per kwartier, en per fase in de som met meer vrije apparaten; voor het vat het thermische model met zijn verlies en de geplande douches; voor de auto de minimale laadstroom, het vertrek, de laadreserve en de kans op een vroeger vertrek |
| Doel | inkoop × kwartierprijs, min teruglevering × terugleverprijs, plus slijtage, plus de comfortprijzen, plus een kleine straf op afwijken van het vorige plan, min de waarde van wat er aan het eind in de accu zit |
Drie details maken het verschil tussen een som die klopt en een som die werkt. De eindwaarde: zonder waarde voor wat er na zesendertig uur in de accu zit, leegt de som hem altijd op het eind. Die waarde is wat de lading de dag erna tegen de duurste kwartieren kan wegzetten, minus het verlies, met een plafond zodat de som niet aan zichzelf verkoopt. De flapperstraf: twee plannen die evenveel kosten, kunnen elke ronde om en om winnen. Een straf van twee tiende cent per kilowattuur verschil met het vorige plan laat het bestaande plan staan tenzij het nieuwe echt beter is. De zekeringstraf: elke kilowattuur boven de zekeringgrens kost minstens duizend euro en altijd meer dan tien keer de hoogste prijs in de som, zodat geen comfortprijs de zekering ooit kan overstemmen.
Snel genoeg. Binaire variabelen maken een som traag. De som lost daarom eerst op zónder: als die oplossing in geen enkel kwartier een van de drie verboden combinaties kiest, is hij ook voor de volledige som optimaal. Kiest hij er wel een, dan komen de binaire variabelen alleen op die kwartieren en hun buren erbij, in hooguit vier rondes, en pas daarna de volledige som.
Een eigen proces. De solver draait niet in de server zelf maar in een blijvend kindproces dat warm blijft tussen de sommen. Een zware som kan zo de serverlus niet laten haperen, en een crash in de WebAssembly raakt de server niet. Het kind bouwt ook de LP-tekst en vertaalt het antwoord; het rekent één som tegelijk en wordt na vijfduizend sommen of bij te veel geheugen vervangen. Elke som krijgt een tijdsgrens — vijf seconden voor de accu — die HiGHS zelf bewaakt. Komt er twee seconden daarna nog steeds geen antwoord, dan wordt het kind gedood en met oplopende wachttijd opnieuw gestart; na een crash gaat de oude WebAssembly-instantie weg, omdat die daarna onbruikbaar kan blijven.
Elk kwartier een nieuwe som. De eerste ronde van elk kwartier vraagt een nieuwe som aan, na de ronde, zodat die ronde zelf niet wacht. De rondes daarna gebruiken het jongste plan, mits het als optimaal terugkwam, uit dit of het vorige kwartier stamt, en het lopende kwartier dekt. Is er zo'n plan niet — een time-out, een crash, een onoplosbare som — dan stuurt de vaste dagregel die ronde, met de reden erbij in het plan; blijft dat zes rondes op rij zo, dan komt er een waarschuwing in het log. Het plan zelf vertaalt de server per kwartier naar een woord dat de accu-hand kent: laden, negatief laden, vasthouden of xom. Een kwartier zonder bekende marktprijs koopt nooit: een koopwoord wordt daar vasthouden.
Som A en som B: schaduw tegenover live
Er draaien twee sommen naast elkaar. Som A heeft alleen de accu vrij: boiler, vaatwasser en auto liggen vast op wat het brein voor hen koos, en de som zoekt de beste accu eromheen. Die stuurt live. Som B heeft de accu én meer apparaten vrij in één som, rekent de zekering per fase en kent comfort als prijs. Welk apparaat in som B meedoet, bepaalt zijn eigen stand: uit, schaduw of live, en nooit hoger dan de accu. Het vat staat op schaduw: som B rekent elk kwartier met accu en vat samen, en dat plan gaat mee in de momentopname — ter vergelijking, het stuurt niets. Auto en vaatwasser staan in som B uit; die rekenen in de vergelijkingen buiten het huis mee.
| Apparaat | Wie plant live | In de solver |
|---|---|---|
| Thuisaccu | de solver (som A), met de dagregel als terugval | live |
| Boiler | het brein, bod tegen de huisprijs | schaduw rekent mee, stuurt niet |
| Auto | het brein, bod tegen de huisprijs | uit |
| Vaatwasser | het brein, één startmoment | uit |
Een apparaat krijgt het stuur pas na een vergelijking die je kunt narekenen. Eerst rekenen de huidige planner en de kandidaat in een simulatie van het huis over tientallen gemeten dagen naast elkaar, gepaard per dag, plus een set zware dagen, zoals een logeerdag met extra douches. Daarna draait de kandidaat in de schaduw in het echte huis. Pas dan gaat de schakelaar om, en dat is een besluit van een mens, geen drempel in de code.
Comfort als prijs
Een optimalisatie die alleen op euro's let, laat iemand koud douchen als dat drie cent scheelt. De som kent comfort daarom niet als harde eis — die maakt een som bij een onverwachte dag onoplosbaar — maar als prijs: wat het het huishouden waard is om een tekort te voorkomen. Die prijzen zijn besluiten van Marc, op één plek vastgelegd en voor som en rechter dezelfde:
| Wat | Prijs |
|---|---|
| een kilowattuur te weinig in het vat bij een douche (≈ 10 °C) | € 2,00 |
| een kilowattuur te weinig in de auto bij vertrek | € 0,50 |
| laden in het laatste halfuur vóór vertrek (de laadreserve) | 0,9 × de comfortprijs |
| de kans dat een douche onder de eis begint | hooguit 3 % |
| een kwartier te laat klaar met de afwas | € 0,50 |
Die kans-eis is het fijnste stuk. Uit de eigen douchehistorie weet het huis in welke uren er gedoucht wordt en hoeveel. In elk kwartier van zo'n uur moet het vat de comforttemperatuur halen plus een risicoreserve: zoveel extra energie dat de warmwatervraag in dat uur in 97 van de 100 gevallen gedekt is. Een uur waarin zelden lang gedoucht wordt, krijgt zo een kleine reserve; een drukke ochtend een grote. De live som van de accu kent geen comfortpost: daarin liggen vat en auto al vast op het plan van het brein. De comfortprijzen werken in som B en in het oordeel van de rechter.
Netbudget en zekering per fase
Een plan dat drie apparaten tegelijk op dezelfde goedkope fase zet, is geen plan maar een doorgeslagen zekering. Per fase houdt de regisseur daarom een netbudget bij: de grens van dat moment (18 ampère overdag, 22 's nachts) minus de verwachte huislast op die fase, en dat is het negentigste percentiel van hetzelfde kwartier van de dag over de afgelopen veertien dagen. In het lopende en het volgende kwartier telt de gemeten last als die hoger is, en de warmtepomp telt apart mee. Past het niet, dan knijpt de regisseur in omgekeerde laddervolgorde: de bonus eerst, comfort en deadlines nooit. Vooraf rekent hij per fase uit hoeveel netvermogen er nog past, zodat een plan niet pas bij het uitvoeren botst. De accu's krijgen voorrang: hun laden wordt pas boven de echte hoofdzekering van 25 ampère geknepen, behalve als iemand met de hand de auto laat laden.
Onder die planning liggen de snelle reflexen, los van de ronde: de laadpaal-hand bewaakt elke tien seconden de fasestroom en remt de paal; de accu's schakelen terug naar hun eigen regeling als een fase langer dan twintig seconden boven de 25 ampère zit terwijl een accu op die fase uit het net laadt of stilstaat, en blijven daar vijf minuten; en de bewaker zet de boiler vijf minuten in rust als zijn fase een minuut te vol is. De norm: hooguit één meetronde van tien seconden boven de hoofdzekering.
Het scorebord: de rechter
Een planner die zichzelf beoordeelt, vindt zichzelf altijd goed. Daarom rekent elke ochtend om vijf over zes een rechter de dag ervoor opnieuw door, met dezelfde modelbouwer en dezelfde solver maar nu met de gemeten zon, het gemeten verbruik en de echte prijzen. Hij zet er een rij sommen naast elkaar:
| Som | Wat hij rekent |
|---|---|
| echt | de dag zoals hij gemeten is: de rekening zoals de meter hem zag |
| dom | geen accu, elke auto laadt bij aankomst meteen op vol vermogen, boiler en vaatwasser zoals gemeten |
| optimum binnen de regels | alles vrij, met de uitsluitlijst en "de accu levert nooit aan het net" — dit is 100 procent |
| optimum zonder regels | hetzelfde zonder die twee regels: wat de regels zelf kosten |
| alleen één apparaat vrij | per apparaat: wat er te halen viel als alleen dát apparaat anders had gekund |
Alle bedragen worden per kwartier verrekend: netto inkoop tegen de inkoopprijs van dat kwartier, netto teruglevering tegen de terugleverprijs. Een vrije som betaalt bovendien de comfortprijs voor elke kilowattuur die hij liet liggen; anders "wint" de optimale som door niemand warm te laten douchen. Daaruit volgt de benutting: welk deel van de afstand tussen dom en optimum het huis echt aflegde. Is die afstand kleiner dan vijf cent, dan is er geen percentage — een deling door bijna nul zegt niets. Op de schermen staat per dag geen percentage maar een bedrag, "zoveel laten liggen", met per apparaat de ruimte die er was. Een percentage per dag zou ook de accuvoorraad meten die naar de volgende dag schuift; het staat er daarom alleen over de laatste zeven dagen.
Een kwartier dat natuurkundig niet kan — meer dan de accu kan, een tellersprong, net boven de hoofdzekering — wordt nooit stil meegerekend of op nul gezet: het staat bij de dag als bijzonderheid, en de som waarin dat apparaat vrij is, vervalt met reden. Verandert de rekenwijze van de rechter, dan komt de nieuwe uitslag náást de oude, zodat een herberekening vergelijkbaar blijft.
Eén meetlat voor een douche. Wat telt als een koude douche, ligt op één plek vast en geldt voor som, rechter en scorebord. Een douche is elke tap van minstens tien liter. De maat is de temperatuur van het vatmodel op het moment dat de tap begint — niet de sensor onderin, die uren achterloopt — tegen de eis die op dat moment gold, zonder marge. Een gemiste douche krijgt een ernst in graden, in kilowatturen en in euro's. Voor de auto is de maat de lading op het moment van vertrek of de deadline, wat eerst komt; een tekort van meer dan een halve kilowattuur is een misser. Over 28 en 90 dagen telt het huis hoe vaak een douche te koud begon, en zet dat naast de toegestane 3 procent — maar pas vanaf twintig douches, want daaronder zegt een percentage niets.
Plan tegen uitvoering
Elke nacht legt de server per kwartier en per apparaat het plan naast wat er werkelijk gebeurde: het woord dat het plan gaf, de geplande en de gedane kilowatturen, wie er stuurde, en een oordeel — gelijk, te veel, te weinig, niet uit zon, buiten het plan. De accu telt netto, laden plus en ontladen min, zonder iets weg te klemmen. Xom is daarin geen opdracht maar een claim op het overschot, en krijgt alleen een standtoets: stond de accu in zijn eigen regeling, ja of nee.
Daarop rekent de uitvoeringskloof: per apparaat welke soorten afwijking er waren en wat elk direct kostte in zijn eigen kwartier — de accu laadde minder dan gepland, hield niet vast, de auto laadde bij het inpluggen, de boiler haalde niet uit zon wat het plan verwachtte, de vaatwasser startte niet. Per week komen de drie duurste oorzaken boven, alleen als ze boven de tien cent uitkomen. Een kwartier zonder prijs of meting heeft geen bedrag in plaats van nul. De bedragen tellen bewust niet op tot het verschil van de rechter: de rechter rekent het hele huis in één som, de kloof kijkt per kwartier per apparaat.
De replay en de ontleding
Bij elke kwartierwissel en bij elk veranderd besluit legt de regisseur een momentopname vast: de volledige invoer van de ronde, met de codeversie, de instellingen en een vingerafdruk van de uitkomst. Om half drie 's nachts rekent een kindproces alle opnames van gisteren die met dezelfde code zijn gemaakt opnieuw door — met precies de code die de server op dat moment draait, uitgepakt uit git in een wegwerpmap. Elke vingerafdruk moet gelijk uitkomen. Wijkt er één af, dan leest de planner iets dat niet in de opname staat, en slaat een invariant alarm. Dezelfde opnames maken de vraag "wat had de regisseur gedaan met een andere instelling" beantwoordbaar.
Om tien voor vier volgt de ontleding. Die zet vier getallen op een rij: het optimum binnen de regels; het brein met de gemeten waarden op de plek van zijn voorspellingen; het brein met de voorspellingen van toen, uit de momentopnames; en de gemeten dag. De verschillen zeggen waar het geld bleef: in de rekenmethode, in de voorspelling, of in de uitvoering. Het voorspellingsdeel wordt nog verder verdeeld over zon, verbruik, prijs en apparaten, met een eerlijke verdeling over alle combinaties (een Shapley-waarde over veertien coalities). Een oorzaak heet alleen een oorzaak als hij boven de tien cent blijft bij elke waardering van wat er aan het eind in de accu zit. Elke rij zegt erbij op welke schaal en met welk uitvoeringsprofiel hij gerekend is, en ook dat de simulator en de som niet overal dezelfde natuurkunde hebben: het brein met gemeten waarden komt daardoor niet op elke dag goedkoper uit dan het brein met voorspellingen, zoals het in theorie zou moeten.
Het oordeel staat op de desktop in de tab Strategies en op de telefoon in het paneel Energieregie: een zin met het bedrag, de grootste oorzaak, en een zin over comfort.
Het drielagenmodel als spelregel
Al het bovenstaande volgt de architectuurregel van het hele project (zie "Hoe dit gebouwd wordt"): data, mapping, weergave. Het brein kent geen apparaatnaam: welke metriek "zon" is, welke stekker het vat meet en hoe lang een laadpaal mag zwijgen na een opdracht, staat in een kennisregister in de mapping-laag. De solver kent geen energie, de modelbouwer kent geen apparaten, en de schermen tonen zinnen en getallen die de server maakt. Een andere accu of een tweede auto is daardoor één regel in de mapping, geen ingreep in de som.
Het brein in beeld: het Thuisbrein
Wat de server op een gegeven moment doet, is te zien op een eigen pagina, het Thuisbrein, die op het wandtablet ook als pagina "Brein" draait. Het is een sterrenstelsel. In het midden staat de kern, met daaromheen een ring van de processen die op dat moment lopen: de regisseur, de handen van laadpaal en accu, de bewaker, de starter van de vaatwasser. Een regisseurronde stuurt een gouden golf door de kern. Op de binnenste baan staan de bronnen die de server lokaal leest — meter, water, laadpaal, accu's, warmtepomp, boiler, de huishoudapparaten, lampen, gordijnen. De Homey is een eigen planeet, met zijn scripts als manen. Op de buitenste baan staan de clouddiensten — prijzen, auto's, weer, klimaat, beveiliging, het taalmodel — en wat het huis naar buiten stuurt: de klok, de telefoons, de app, het wandtablet.
Elke puls is een echte gebeurtenis: een meting die binnenkomt, een opdracht die uitgaat. Er is geen simulator en geen versnelling. Een bron die langer dan twee keer zijn eigen ritme zwijgt, dooft naar grijs; de volgende echte puls maakt hem weer kleurig. Een fout geeft een rode flits. Bovenin staan het aantal gebeurtenissen per minuut, hoe lang het tot de volgende regisseurronde duurt en hoe lang een trage ronde duurt (het 95e percentiel).
Onder de motorkap is het bewust kaal. Op de plekken die het verkeer toch al zien — de pollers, de Homey-koppeling, de lokale lezers — staat één aanroep die alleen drie vaste namen doorgeeft: soort, van, naar. Geen meetwaarde, geen logtekst, geen apparaat-id, geen plaats; een contracttest bewaakt dat. Zolang niemand kijkt, doet die aanroep niets. Kijkt er iemand, dan schrijft hij drie waarden in een vaste ring van 1024 plekken, zonder geheugen te reserveren. Een pomp leest die ring vier keer per seconde, vertaalt de namen naar knooppunten, dunt per paar en per soort uit tot hooguit vier per seconde, en stuurt één batch naar alle open browsers. Een trage browser krijgt een batch niet in plaats van dat de server gaat bufferen. Zo kan de weergave nooit tot in de regisseur doorwerken: het Thuisbrein is puur weergave, en de regisseur krijgt er geen werk door.
Bewijslast: klopt het ook echt?
Een systeem dat zichzelf beoordeelt heeft een onafhankelijke meetlat nodig — anders controleert het alleen zichzelf. Daarom is er, los van de AI-laag, een deterministische validatiestapel:
- Hindsight-benchmark: voor elke dag wordt achteraf exact berekend wat de best mogelijke batterijinzet had opgeleverd, gegeven de werkelijke zon en het werkelijke verbruik. Het verschil met de werkelijke uitkomst is de harde meetlat voor "hoeveel valt hier nog te winnen"; op de telefoon staat het als de tegel Benutting accu: hoeveel van het haalbare de accu de laatste zeven dagen echt opleverde.
- Golden days: een bevroren set controles tegen de echte API-eindpunten — een regressietest voor de cijfers zelf.
- Externe reconciliatie: dag- en maandcijfers worden naast de factuur van de energieleverancier gelegd, alleen over dagen die af zijn. Die vergelijking legde een structurele ondertelling van de import in bepaalde uren bloot die zonder die externe toets nooit was opgevallen.
- Consistency-watchdog: een dagelijkse controle die willekeurige dagen opnieuw afleidt uit de kwartierbron en vergelijkt met de opgeslagen dagwaarde — zodat twee tabbladen nooit stil uiteenlopen.
- Invarianten: ruim veertig uitspraken die altijd waar horen te zijn — de dagsom is de som van zijn kwartieren, de zon is nooit negatief, de waterteller loopt nooit achteruit, het schema in de database is hetzelfde als dat in git. Een deel bewaakt de regisseur (ontlaadde de accu gisteren in de auto, haalde de auto zijn doel, staat de boiler op het woord dat de regisseur gaf, rekent de replay van de momentopnames bit-gelijk terug), een deel de meldkanalen (kan elk kanaal nog bezorgen), en één let op wat er verdwijnt, zodat historie niet stil kan krimpen. Bij elke uitspraak staat waarom de marge er is, en een invariant zonder data meldt "overgeslagen" en niet "goed".
- Nachtwacht: om kwart over vijf draait de server zijn eigen volledige testsuite plus een rooktest door de schermen, op de code die werkelijk gedeployed is. Blijft het drie nachten mis, dan volgt een telefoonmelding.
- Levensteken: de server zegt op een vast adres of database, regisseur en Homey het doen, en een waker buiten Homey_Log stuurt een Pushover-bericht als dat antwoord uitblijft, en één als het terugkomt. Een vastgelopen server kan zijn eigen alarm niet slaan.
- Rampoefeningen: bewaking die nooit is uitgeprobeerd, is een aanname. Een storing kan met opzet worden nagebootst — de weerstations onbereikbaar, de stroomprijs weg, de regisseur stil — waarna een scorecard toont wat het systeem zélf merkte. Elke oefening loopt ook zonder ingrijpen af, en de scorecard telt alleen meldingen die een mens ook echt onder ogen krijgt.
- VM-usage-monitor: een nachtelijke check van schijfgebruik, databasegrootte en rij-tellingen, met een groeigrafiek en een melding voordat de schijf vol raakt.
- Zon-laden-telemetrie: een losse sampler die náást de zonregeling de realiteit van het zonneladen vastlegt — toegepaste stroom per fase, de fasestromen van huis en paal, het vermogen van de accu's — elke vijf seconden zolang er een auto hangt. De tab Solar charging toont het als ruwe meetbron; de duiding gebeurt in de reviews.
Als een apparaat ophoudt met doorgeven, blijft Homey de laatst bekende waarde herhalen alsof er niets aan de hand is. Een stilgevallen apparaat ziet er dus niet uit als een storing, maar als een apparaat dat toevallig niets verbruikt. Het duurste geval: de omvormer in de garage stond vijf dagen stil terwijl de meting keurig 0,00 kWh bleef doorgeven — 109 kWh zonne-opbrengst verdween uit de boekhouding.
Elke kwartiermeting legt daarom ook vast wanneer het apparaat de waarde voor het laatst écht ververste, te zien in de kaart Meetgaten in Instellingen. Die kaart meet, maar houdt niets tegen: het stempel zegt wanneer een waarde voor het laatst veranderde, niet wanneer een apparaat voor het laatst iets liet horen, en een apparaat dat uit staat blijft op nul zonder nieuw stempel. "Bevroren" en "uit" zijn zo niet te onderscheiden; een automatische weigerregel zou op de eigen cijfers vooral geldige metingen weigeren, en is er daarom niet. Een meetgat wordt één keer gemeld; alleen een nieuw of gegroeid gat komt opnieuw.
Wat wél zonder mens kan: de bronnen die het huis zelf uitleest. Van elke omvormer, accu en meter die Homey_Log rechtstreeks bevraagt, is bekend achter welk netwerkadres hij hangt. Valt zo'n host weg, dan levert de meting een gat in plaats van een bevroren nul, en ligt er bij terugkeer een kant-en-klaar voorstel om die kwartieren uit de gegevens van de fabrikant terug te vullen — alles of niets, met een terugrolbestand ernaast. Een herstelde zonwaarde kan daarna niet meer door een nul van Homey worden gewist.
Bewust stil: de pauze-agenda. Een apparaat dat opzettelijk uit staat hoort niet te blijven klagen. Elk meetpunt is te pauzeren, met of zonder einddatum en met een reden; één schakelaar zet een hele set tegelijk stil (vakantiemodus) en draait dat vanzelf terug. Hard onderscheid: pauzeren onderdrukt de meldingen, niet de metingen — anders ziet niemand ooit dat het apparaat het weer doet.
De les die uit deze hele stapel is blijven hangen: interne consistentie-checks zien het soort fout dat hier keer op keer opdook niet — alleen toetsing tegen een externe, onafhankelijke bron (de energieleverancier, de brontabel, de werkelijke Homey-flow) legt het bloot.
Hoe dit gebouwd wordt
Het hele project staat onder git-versiebeheer. De werkwijze is zelf een klein staaltje van het onderwerp van dit artikel: een AI-model schrijft een plan en doet achteraf review, een tweede model voert de implementatie uit, en elke niet-triviale wijziging wordt live tegen de echte Homey geverifieerd voordat hij als "af" geldt — inclusief, bij de experimenten-fase, een bewuste test met een écht getriggerde noodstop.
Drie lagen, en één toets. Onderin de data: tabellen met metingen, zoals ze binnenkwamen. Daarboven de mapping: adapters, registers en rollen — dáár, en alleen dáár, staat welk apparaat de laadpaal is, welke meetreeks "zon" heet en welke sensor het boilerwater meet. En bovenop de schermen, die alleen functionele begrippen kennen: geen apparaatnaam als selectiemechanisme, geen formule in de browser. De toets past in één zin: een bron verwisselen mag boven de mapping niets breken. Een derde thuisbatterij of een vervangen sensor hoort één regel in de mapping te zijn, geen zoektocht door de schermen.
Hoeveel bewijs een wijziging moet leveren, hangt af van wat hij stuk kan maken. Aan de opslag mag niets zonder testen vooraf, een backup en een uitgeschreven weg terug; een fout daar is onherstelbaar. Aan het rekenmodel evenmin, want een fout daar besmet jaren historie. Aan processen die iets naar Homey terugsturen hangt de eis van een noodrem en een verificatie op echt gedrag. Alleen bij puur tonen volstaat kijken of het klopt in de draaiende app — en zodra er in een scherm een nieuw getal wordt uitgerekend, hoort die berekening op de server, mét tests.
Eén bouwsteen per zorg — en een test die zelf uitzoekt wie hem omzeilt. Een logregel wegschrijven, met Amsterdamse tijd rekenen, een configbestand lezen, een geheim bij naam opvragen, periodiek pollen, een proces starten, een bewaker bouwen, een melding versturen: elk heeft precies één bouwsteen. De bijbehorende test leidt uit de code zélf af wie die bouwsteen zou moeten gebruiken, in plaats van een handgeschreven lijst af te vinken. Een omweg verschijnt daardoor vanzelf; elke uitzondering draagt een reden; en een uitzondering die niemand meer nodig heeft, maakt de test rood. Een module die geladen wordt, doet bovendien niets — geen database, geen bestand, geen netwerk — en de opstart is een register van verklaringen, zodat een proces dat niet startte nooit lijkt op een proces dat terecht niets te melden had.
Onderin ligt een vangnet van ruim vijftienhonderd testbestanden. Bij elke commit draait een vaste set plus de tests die bij de gewijzigde bestanden horen — tien tot dertig seconden; raakt de commit de kern, dan gaat de hele suite langs. Na het samenvoegen van takken draait de hele suite alsnog, en de nachtwacht op de werkelijk draaiende code blijft het sluitende bewijs. Eens per maand draait de volle suite bovendien onder vijf verschoven klokken — veertig dagen vooruit, de twee nachten van de klokwissel, half één 's nachts en de laatste dag van de maand — want een test die stiekem van de klok afhangt, is 364 dagen per jaar groen.
Wie bewaakt de bewakers? Een test die groen blijft als de code eronder kapot is, bewijst niets. Een nieuwe bewaking wordt daarom bewezen met een mutant: de code wordt opzettelijk kapotgemaakt, en de test hoort rood te worden. De AI die meebouwt werkt achter een vangrail die riskante commando's tegenhoudt — een los script op de echte database, werk weggooien, geheimen uitlezen, een herstart zonder te vragen — en een Homey-flow aanpassen gaat altijd langs een terugrolpunt, een droogloop, schrijven en teruglezen.
Deployen is één commando. Het loopt de checklist af en stopt hard bij elke afwijking: een vuile werkmap, een analyse die op dat moment draait, een scherm dat in een verse browser een fout geeft (vóór én ná de herstart), een proces dat niet opkwam, een bron die na de herstart niet meer vers is. Verandert de database-structuur, dan legt het commando eerst een getoetste kopie van de live database klaar; een niet-additieve wijziging kan alleen als geregistreerde migratie met een vooraf getoetst terugrolpad. Het is pas klaar als er een logregel staat die de analist vertelt wát er veranderd is — zonder die regel leest hij een gedragsverandering later als storing. Een terugrol gebeurt nooit automatisch: het commando drukt het recept af, een mens beslist.
Buiten deze repo staat een centrale lessenlaag: korte, harde regels uit gemaakte fouten, projectoverstijgend, zonder mogelijkheid er één te wissen. Aan het begin van substantieel werk worden ze opgehaald, met een leesclient die de nieuwste altijd bovenaan zet — een les die je niet leest is hetzelfde als een les die er niet is. Dezelfde plek draagt een postbus tussen projecten, met een budget per onderwerp zodat een postbus geen chatvenster wordt.
Het gezinsdashboard: een derde ingang, voor het hele huishouden
Naast de desktop-beheeromgeving is er het gezinsdashboard, bedoeld als vast wandtablet voor het hele gezin — niet alleen voor degene die het bouwde. Het is een kiosk: donker als standaard (avondgebruik aan de muur), grote tegels en cijfers die op twee meter afstand leesbaar zijn, geen navigatie naar beheer, logs of experimenten, en na een minuut zonder aanraking terug naar het overzicht. Hetzelfde dashboard heeft een telefoonweergave — tegels vol-breed onder elkaar, popups als bottom-sheet — gekozen via het adres en niet via de schermbreedte, die op een echte telefoon niet betrouwbaar is. Bewust één component: een tegel die op het wandtablet verandert, verandert vanzelf mee. Het is puur een presentatielaag: geen eigen databron, alleen de bestaande endpoints en de bestaande witte lijst voor bediening.
De tegels: energie nu (het laatste volledige kwartier, met "bijgewerkt X min geleden" erbij, want een echte live wattmeting is er niet), de thuisbatterijen, beide auto's, lampen en sferen, de boiler, de vaatwasser, de stofzuigrobot en vier energiecijfers van vandaag — uit dezelfde rekenfuncties als de Usage-tab. De set is bewust smal en toont geen misleidende tegels: dit huis heeft geen raam- of deursensoren, dus die tegel bestaat niet. De enige globale snelactie is "alle lampen uit" (met bevestiging); daarnaast start elke tegelknop een bestaande, toegestane actie — vaatwasser starten, stofzuiger starten of naar het dock sturen, handmatig laden, een sfeer zetten.
Achter de Energie-tegel zit een energiestromen-diagram: net, zon, batterij en beide auto's rond het huis, met een "nu"/"vandaag"-schakelaar en kWh of euro's. Het huis is het ademende hart in het midden, en energie stroomt als licht door gebogen leidingen — naar binnen bij import, zon of ontladen, naar buiten bij laden. De splitsing komt uit hetzelfde rekenmodel als de Usage-tab en sluit altijd: wat erin gaat, gaat er ook uit. Een tweede tab "Verloop" toont een uurgrafiek van vandaag: één verbruiksbalk per uur met daarachter zon (geel) en accu (lichtgroen); wat erbovenuit steekt kwam van het net.
Elke knoop in het diagram is klikbaar en opent een staafgrafiek van vandaag, die bóven de open popup stapelt zonder hem te sluiten — met afname en teruglevering, of laden en ontladen, als twee richtingen. Er is één laadpaal-meting voor twee auto's, dus per kwartier wordt gekeken welke auto er op dat moment echt laadde.
De auto's. De auto-tegel toont niet alleen de laadstand, maar ook of, hoe snel en hoe een auto laadt: volgens regie (met de vertrektijd van de regisseur), volgens laadplan, op zon of met de hand. De popup heeft een dagverloop van middernacht tot nu, en een knop om met de hand te laden of terug te gaan naar het laadplan. Of een auto aan de lader hangt is niet alleen het woord van de auto-integratie, want die kan dagen "ingeplugd" blijven melden terwijl de paal leeg is. De regel is: de paal mag alleen tegenspreken. Meldt hij dat er niets hangt, dan is geen enkele auto ingeplugd; meldt hij dat er wél iets hangt, dan bepaalt de auto-integratie welke. Stroom door de kabel telt altijd als bewijs.
De rest van het huis. De boiler-tegel toont groot de watertemperatuur, het actuele vermogen en een 🚿 als er gedoucht wordt; de popup zet de temperatuur van vandaag en de liters per douche in één beeld (zie hoofdstuk 03). De thuisbatterijen-popup toont per accu het niveau en het laad/ontlaad-rendement. De lampen staan per kamer, met een tweede tab voor Homey's sferen. De vaatwasser toont starttijd of resterende tijd met een knop "Start nu". De stofzuigrobot zegt of hij stofzuigt, op weg is naar het dock of stilstaat buiten het dock, en hoe zijn beurten van de laatste dertig dagen gingen. Het 3D-huis is fullscreen op te roepen als alternatieve bedieningsingang.
Wordt er aangebeld, dan verschijnt er automatisch een fullscreen popup met live beeld van de deurbel, dat de server rechtstreeks bij Ring ophaalt en doorgeeft; lukt live beeld niet, dan een foto, en anders grote tekst van de server ("Er staat iemand aan de deur"). Dezelfde popup opent met de knop Voordeur live op de tegel Beveiliging, en het beeld stopt zodra de popup sluit. De aanwezigheidsrij bovenin toont ieder gezinslid met een foto, en een tik geeft thuis/weg, "laatst gezien" en de aankomsten en vertrekken van vandaag; netwerkapparaten die zich bij Homey als "aanwezig" melden, worden eruit gefilterd. Rechts staat permanent de familie-agenda, die elk half uur ververst.
Een wandtablet gaat nooit uit, en dat vraagt drie dingen. Het dashboard ververst zich elke vijf minuten, met een "Bijgewerkt X geleden"-label dat ook doortikt als het verversen stilvalt — een verouderd label verraadt een hapering. Staat er een nieuwe versie van de app klaar, dan verschijnt er een balk met Bijwerken en Later. En de server leest elke vijf minuten de batterij van het tablet uit: rechtsboven staat een batterijtje met het percentage (groen, oranje onder de 50 %, rood onder de 20 %, met een bliksem aan de lader), en onder de 50 % komt er per stap van tien procent een melding. Elk dagvenster begint daarbij op de Amsterdamse middernacht, zomer- en wintertijd meegerekend — de server zelf draait op UTC.
De telefoon-app: het huis in je zak
Het wandtablet hangt aan de muur en de beheeromgeving staat op een groot scherm. Wat daartussen ontbrak, is de vraag die je onderweg stelt: doet het huis het nog? Daarvoor staat er een eigen app op de telefoon, met als naam simpelweg Thuis. Het is een webapp die zich als een echte app gedraagt: je zet hem op je beginscherm, hij start zonder adresbalk in zijn eigen venster, en hij opent ook als je geen verbinding hebt.
Ook hier meld je je één keer aan met je eigen account, en bepaalt je rol wat je ziet. De app heeft vier schermen. Nu is de stand van het huis in tegels — energie en de energieregie, de thuisbatterijen en hun benutting, beide auto's, de zon van vandaag, zelfvoorziening, het klimaat, de tuin, de boiler, de warmtepomp, de vaatwasser, de lampen, de gordijnen, de stofzuigrobot, de afvalkalender, Op de klok (afspraken met een datum), het dagrapport, de meldingen, waar de gezinsleden zijn en in welke kamer je zelf bent. Inbox zijn de voorstellen en constateringen van de analist. Grafiek is het energieverloop met een periodekiezer. Chat is het gesprek met dezelfde analist — voor wie dat gesprek aanstaat. De beheerder ziet daarnaast Beheer: dezelfde instellingen als op de desktop, maar dan in de hand. Tussen de schermen veeg je horizontaal heen en weer.
Achter elke tegel zit een vol scherm met detail, en die schermen liggen als een stapel kaarten achter elkaar: je veegt van de ene naar de andere zonder terug te hoeven naar het overzicht. Bedienen kan ook — de auto nu laden of terugsturen naar zijn laadplan, het weekrooster zetten, de vaatwasser of de stofzuiger aanzetten, de lampen uit, de boiler een uur laten opwarmen — telkens via dezelfde beveiligde route en dezelfde witte lijst als op het wandtablet, met een bevestigingsvraag ervoor.
Eén huisregel geldt op de telefoon zonder uitzondering: een grafiek onder een tegel gaat over vandaag. Staat er toch een andere tijdsdimensie — de laatste 24 uur, een week — dan staat dat er letterlijk bij, en onder elke grafiek benoemt één regel wat er op de horizontale as gebeurt.
Hij opent offline. Een kleine achtergrondlaag bewaart de schil van de app plus een handvol gegevens die het Nu-scherm nodig heeft om íets te tonen. Alleen die paar leesroutes staan op een witte lijst; alles wat schrijft gaat er volledig langs, want een opgeslagen antwoord op "zet de lampen uit" is een ramp in wording. Wat uit de opslag komt, wordt als zodanig gemerkt: liever een zichtbaar oud cijfer dan een vers ogend cijfer van gisteren. Staat er een nieuwe versie klaar, dan verschijnt er een balk met Bijwerken en Later.
Hij kan je bereiken. Meldingen komen rechtstreeks op de telefoon binnen, ook als de app dicht is, en het aantal wachtende zaken staat als cijfer op het app-icoon. Erop tikken brengt je naar de uitleg van precies die melding (zie het volgende hoofdstuk).
Hij kost geen bundel. De grootste post in het dataverbruik waren de foto's van de gezinsleden: onbewerkt bijna acht megabyte per keer dat de app opengaat. Ze zijn vijftien keer verkleind en worden hoogstens één keer per etmaal ververst — zoiets zie je alleen als je er expliciet naar meet.
Het Nu-scherm is van jou, niet van de app. Welke tegels erop staan en in welke volgorde, kiest ieder gezinslid zelf in Mijn instellingen, en die keuze hangt aan het account, niet aan het toestel. Welke tegels er te kíézen zijn, en de woorden op die tegels — verwarmt, gepland, dockt, open — komen van de server: telefoon, wandtablet en desktop zeggen exact hetzelfde, omdat het woord maar op één plek wordt afgeleid. Komt er een tegel bij, dan verschijnt hij vanzelf in ieders lijst.
De grens met het wandtablet is bewust: alles wat de telefoon toont, bestaat ook in de hoofdapp. Wat de telefoon wél anders doet is de maat — leesbaar in de hand in plaats van op twee meter afstand — en de volgorde, want onderweg wil je eerst weten of er iets aan de hand is en pas daarna hoeveel de zon vandaag deed.
Meldingen en de stem van het huis
Álles wat het huis te melden heeft, gaat door één deur. Daarachter staan twee registers: een van soorten — storingen, een gepland laadmoment, de vaatwasser, het dagrapport, de tuin, de stofzuigrobot, een comfortvraag — elk met zijn eigen uitlegzin en een minimale rol, en een van kanalen.
Er zijn drie kanalen. De app-melding is persoonlijk: ieder gezinslid kiest in Mijn instellingen per soort of hij hem wil hebben, terwijl de harde alarmen bij iedereen blijven aankomen. Pushover en de klok zijn kanalen van het huis, die de beheerder per soort aan of uit zet; wat aan één persoon gericht is, zoals een chatantwoord, gaat daar niet overheen. Pushover is extra en nooit vervangend: een app-melding wordt nooit onderdrukt omdat er ook een Pushover-bericht gaat, en een fout in het ene kanaal houdt het andere niet tegen. Elke nacht controleert het systeem of elk kanaal dat aanstaat ook kan bezorgen — een klok zonder adres of sleutel valt zo op. En elk kanaal verstuurt echt, in plaats van alleen te loggen wat het gestuurd zou hebben: een kanaal dat door een fout stil blijft, laat niets in de log achter, en niets ziet er precies zo uit als een rustig huis.
De klok. In de woonkamer staat een LaMetric-klok die meldingen toont met tekst, icoon en geluid, en ze desgewenst uitspreekt. Per soort kiest de beheerder "klok" en "uitspreken". Binnen een instelbaar venster overdag maakt de klok geluid; daarbuiten verschijnt de melding stil op het scherm. Is het huis aantoonbaar leeg, dan zwijgt hij — behalve bij een kritieke melding. De gesproken zin wordt op de server gemaakt en bewaard, en alleen de klok zelf mag hem ophalen.
Een tik op een melding — in de app, op de pushmelding of op de link onder een Pushover-bericht — opent Waarom deze melding?: waarom je hem kreeg, wat hij waarschijnlijk betekent, wat de bron rond dat moment deed, en een knop naar het scherm waar het over gaat. De uitleg zegt alleen wat de gegevens dragen; bij een comfortvraag of het dagrapport is het hooguit één regel, en een chatantwoord spreekt voor zich.
En hij herhaalt zichzelf niet. Een melding die telkens terugkomt is geen tien meldingen maar één probleem. Komt dezelfde melding binnen het uur terug, dan groeit er een teller op de rij die er al staat — "94× sinds gisteravond, laatste drie minuten geleden" — in plaats van een nieuwe rij en een nieuwe bezorging. Een bewaker die een apparaat elke minuut bevraagt, telt een storing pas na drie mislukte rondes op rij. En elke soort heeft een normaal maximum per dag, dat de beheerder in Instellingen › Meldingen kan bijstellen; een nachtelijke controle signaleert welke soort erboven zat. Die grens houdt niets tegen: hij maakt zichtbaar dat een bewaker te luidruchtig is geworden, voordat iedereen zijn meldingen leert negeren.
Tegen het huis praten
Het gesprek met de analist kan ook hardop. De telefoon neemt op, de server verstaat, de analist antwoordt en de telefoon leest het antwoord voor. Verstaan en voorlezen gaan eerst via ElevenLabs, met de huisstem Lumen — dezelfde stem waarmee de klok spreekt — en vallen terug op een lokale motor naast de app. Per richting is de volgorde in Instellingen te kiezen: ElevenLabs met lokaal als terugval, alleen ElevenLabs, lokaal eerst, of alleen lokaal. Het spraakpaneel op de telefoon zegt eerlijk waar de opname heen gaat. Weigert ElevenLabs de sleutel of is het tegoed op, dan slaat het huis die dienst een uur over; en voor het voorlezen in de chat geldt een dagplafond, zodat de klok, die hetzelfde tegoed deelt, nooit zonder stem komt te staan. Elke gesproken beurt legt vast welke motor hem deed en of dat een terugval was.
Het antwoord begint te klinken terwijl de stem nog spreekt, en Stop breekt de aanvraag meteen af. Het gesproken antwoord is bewust kort — een paar zinnen, getallen uitgeschreven, de volle tekst ingeklapt onder "Details". De herkenning krijgt de namen van dit huis mee, met een na-correctie op precies die eigennamen. En de belangrijkste vangrail gaat over stilte: een spraakmodel dat niets hoort, verzint een zin. Te weinig échte spraak, of een van de bekende verzinsel-zinnetjes, geldt daarom als een lege opname — "ik heb niets verstaan", nooit een verzonnen vraag die het gesprek in wandelt.
De afvalkalender — rechtstreeks van de gemeente, op het wandtablet
Het wandtablet toont de eerstvolgende ophaaldag voor huisvuil, groot en duidelijk. De ophaaldata komen rechtstreeks uit de afvalkalender van de gemeente, als iCalendar-feed die Homey_Log bij de opstart en op vier vaste momenten per dag ophaalt; past de gemeente de route aan, dan is dat bij de volgende ronde zichtbaar. Er zijn vier soorten — GFT (wekelijks), PMD (tweewekelijks), papier en restafval (maandelijks). Een tik op de tegel toont de komende twee weken, en een knop vouwt de rest van het jaar uit.
Op de ophaaldag gaat er om zes uur 's ochtends een melding af — bijvoorbeeld "GFT vandaag" — die alleen verdwijnt als je op "Ik heb hem aan de weg gezet" drukt. Niet door ernaast te klikken, niet vanzelf. Die bevestiging geldt voor het hele huis tegelijk: druk je op het wandtablet, dan is de melding ook van je telefoon verdwenen. De Homey-app die de ophaaldag op de LaMetric-klok toont, draait daarnaast gewoon door, als parallel systeem.
Binnen- en buitenklimaat: de meetlaag onder de warmtepomp
Vijf Netatmo-modules hangen door het huis: Woonkamer, Slaapkamer M&M, Bijkeuken (het basisstation), Achtertuin (buiten) en een Regenmeter. Samen meten ze temperatuur, luchtvochtigheid, CO₂, luchtdruk, geluid, regen en batterijstand — welke precies, hangt van de module af.
Homey_Log haalt die metingen rechtstreeks bij Netatmo op, niet als losse momentopname maar als stuk meetreeks: elk uur per module de laatste vier uur, met het tijdstip dat Netatmo zélf aan elke meting hangt. Dezelfde meting twee keer ophalen levert zo nooit een dubbele rij op, een vastgelopen module valt op omdat er geen nieuw tijdstip meer bijkomt, en een mislukt verzoek is geen verloren meting: de volgende rondes maken het goed. Dat is geen theorie — toen Netatmo een tijdlang een kwart van de verzoeken weigerde, zou een momentopname 21 van de 96 kwartieren hebben gemist. Voor regen telt dat dubbel, want een korte bui die tussen twee opgehaalde metingen valt, verdwijnt anders volledig uit beeld. Elke nacht om half vijf loopt Homey_Log bovendien het etmaal na dat 24 tot 48 uur oud is en haalt ontbrekende stukken alsnog op; lukt dat niet, dan wordt het als fout gemeld.
Op de kaart Netatmo in Instellingen staat hoe vers de laatste meting is, wat de nachtelijke controle vond en welke modules onbereikbaar zijn. Elke module is los te pauzeren — pauzeren zet alleen de meldingen stil, het meten gaat door. En valt de koppeling met Netatmo om, dan zegt de melding welke van twee storingen het is: een versleten toegangsbewijs (plak een vers token) of afgewezen clientgegevens (dán helpt een vers token juist niet).
Alles is te bekijken in de Climate-tab in de groep House, met een tijdlijn per kamer: standaard de temperatuur, met schakelaars voor vocht, CO₂, luchtdruk, geluid en regen. Naast de vijf Netatmo-ruimtes staat daar een zesde: de meterkast, gemeten door de gateway van het weerstation. Die reeks komt uit een heel andere bron, maar de klimaatlaag is een lijst adapters — een ruimte houdt daardoor één doorlopende historie, ook als de meter eronder wisselt. Daarnaast houdt Homey_Log een samenvatting per kwartier bij, om naast het energieverbruik te leggen. De historie is binnengehaald tot 1 januari 2024; bij Netatmo staat nog ouder materiaal klaar, tot 2015 terug, en Marc beslist of en wanneer dat wordt opgehaald.
Zonder binnen- én buitentemperatuur is "de warmtepomp verbruikte 12 kWh" een getal zonder betekenis. Mét die twee wordt het "12 kWh om bij 2 °C buiten de woning op 20 °C te houden" — en dát is pas een getal waarmee je iets kunt. Deze meetlaag is de basis onder de warmtepomp-analyse in het volgende hoofdstuk.
De warmtepomp van binnenuit
De warmtepomp is verreweg de grootste verbruiker in huis, en in de energieboekhouding ook de stilste: daar komt een kilowattuur-getal binnen en verder niets. Een NIBE SMO 40 weet intern veel meer — aanvoer- en retourtemperatuur, hoe hard de compressor loopt, of de elektrische bijverwarming vrijgegeven is, hoe hij zijn stooklijn op de stroomprijs laat meebewegen. Dat staat allemaal op de eigen bus van het toestel, en die bus wordt meegelezen door een klein kastje bij de pomp dat de berichten doorstuurt naar Homey_Log.
Elke vijf minuten loopt de collector alle registers langs — één vraag per register, want de pomp beantwoordt er maar één tegelijk — en schrijft één rij per ronde: alle waarden bij elkaar, plus hoeveel registers níét antwoordden en hoe lang de ronde duurde. Die twee laatste getallen zijn de bewaking zelf: een pomp die stopt met antwoorden ziet er anders uit dan een pomp die stilstaat. De lijst registers is de enige plek waar per register staat hoe het geschaald wordt en waar het landt, dus een register erbij is één regel; staat een register als instelling gemarkeerd, dan krijgt elke verandering een logregel.
Op de tab Warmtepomp staan die reeksen naast elkaar, met een statuskaart erboven: draait de compressor, hoeveel graden zit er tussen aanvoer en retour, staat er een alarm. Alarmen melden zich ook uit zichzelf — als het alarmnummer verandert, als een alarm voorbij is, en als de pomp langer zwijgt dan afgesproken; een informatiecode zoals ontdooien is geen storing. Op de telefoon staan bovenaan de COP en de SCOP groot naast elkaar, met een strookje dat laat zien hoeveel warmte er uit de stroom komt, en daaronder de stand van nu met één woord voor wat hij doet — in rust, verwarmt, koelt, ontdooit, warm water — afgeleid op de server. Is de laatste meting ouder dan drie rondes, dan wordt de tegel grijs en toont hij de leeftijd van die meting in plaats van een stand.
De stooklijn — hoe warm het water moet worden bij welke buitentemperatuur — is een instelling met twee knoppen: een curvenummer en een verschuiving. De vorm van die curve zit in de firmware en in geen enkel register. Wat de pomp wél prijsgeeft, is het punt op de curve van dit moment. Elke buitentemperatuur die voorbijkomt levert zo één punt, en over een koude periode tekent de pomp zijn eigen lijn — per combinatie van curve, verschuiving en hele buitengraad de mediaan, zodat één uitschieter de lijn niet optilt.
Homey_Log leest de warmtepomp uit en zegt er iets van, maar draait geen enkele knop. Comfort weegt in dit huis zwaarder dan de laatste procenten rendement. Dat is geen tijdelijke voorzichtigheid: de winter is er om te meten, en de vraag of het huis mag bijsturen komt pas aan de orde als er een seizoen aan cijfers ligt.
Rendement in plaats van verbruik. Met aanvoer, retour en compressorgedrag naast het stroomverbruik is de vraag niet meer "hoeveel kilowattuur", maar "hoeveel warmte per kilowattuur" — de COP over de dag en over het seizoen, altijd over hele kwartieren. Het stroomverbruik van de warmtepomp is daarbij steeds hetzelfde: de som van drie stekkers, voor de buitenunit, de regelaar en de naverwarmer, op één plek gedefinieerd en overal gebruikt — in de Power-tab, de jaartotalen en het gasloos-effect.
Een dagstaat per winterdag. Elke nacht schrijft Homey_Log één regel per dag: graaddagen, kilowattuur per graaddag, COP, het aantal starts, de prijsblokken, de minuten dat het binnen comfortabel was, en per bron hoe volledig de gegevens waren. Die staat is teruggevuld tot begin 2024, zodat de twee vorige winters als ijkpunt naast deze staan; een nacht zonder berekening valt de volgende ochtend op.
Hoe het voelde, telt net zo hard. Een winter waarin alleen kilowatturen zijn opgeschreven, levert in het voorjaar een rendementsgrafiek op waar niemand iets mee kan: was het huis toen ook prettig? Daarom staat er een winterlogboek naast. In de telefoon-app zitten zes knoppen — te koud, goed, te warm, voor de woonkamer en voor de badkamer — en één tik legt vast hoe het op dat moment voelde, en bij wie. Terugzien doe je op de Climate-tab, onder de grafiek. Omdat een knop waar niemand aan denkt geen data oplevert, vraagt de app er af en toe zelf om, maar alleen op een avond waarop het antwoord iets waard is — als het buiten koud was, als er aan de pomp gedraaid is, of als de stroomprijs lang hoog stond — en hoogstens één keer per dag.
De tuin: bodemvocht in plaats van een klok
Een besproeiingssysteem op een tijdklok geeft water omdat het dinsdag is. In de grond staan acht draadloze vochtsensoren, verdeeld over de plekken die er los van elkaar toe doen — borders, potten, gazon — en die meten wat er werkelijk aan de wortels gebeurt. Ze melden zich bij een eigen gateway in huis, en Homey_Log haalt daar elk kwartier de stand op.
Op de tab Garden staat per plek een tegel met de huidige vochtstand en een advies in gewone taal: hoeft niet, mag straks, of nu wel. Daaronder ligt de dagweergave, en die tekent behalve het gemeten verloop ook wat er nog aankomt — de verwachte regen per uur, de verdamping, en het te verwachten vochtverloop als gestippelde projectie. Die projectie is geleerd en niet gerekend: uit de eigen reeks blijkt hoeveel procent deze grond per millimeter verdamping zakt en per millimeter regen stijgt. De regen- en verdampingsverwachting komt van hetzelfde weermodel dat de zonvoorspelling levert: één bron, één ophaalpad, en een voorspelling die zich net zo goed laat nameten.
De tuin heeft één bewaker die uit zichzelf iets zegt: een sensor die te lang zwijgt of een vochtstand die door de bodem zakt. Alle andere tuininformatie is er om op te zoeken, niet om ongevraagd langs te komen — een huis dat elke ochtend meldt dat de border nog vochtig is, leert je binnen een week zijn meldingen te negeren.
Wat er bewust nog niet is, is de kraan. De besproeiingscontroller staat klaar, maar ook hier geldt: eerst een seizoen meten, dan pas iets aan een kraan hangen. Er ligt bovendien een bekende valkuil om vooraf op te lossen — automatisch sproeien ziet er voor de lekbewaking van de watermeter uit als precies datgene waar die voor waarschuwt.
Waar iedereen en elke auto is
Een huis dat wil weten of het zonneoverschot naar de auto mag, moet weten of die auto er straks nog is. En een analist die verbruik verklaart, heeft aan "er was niemand thuis" meer dan aan welke grafiek ook. Losse aanwijzingen zijn er genoeg — Homey weet of iemands telefoon op het wifi zit, de auto-integratie kent de coördinaten van de auto's, en binnenshuis hoort een net van kleine bluetooth-ontvangers welke telefoon waar ligt — maar een aanwijzing is nog geen antwoord. Daarom staat er per onderwerp één antwoord: vier gezinsleden, twee auto's en het huis zelf, met erbij welke bron dat zegt en hoe oud die waarneming is.
Dat antwoord is bewust gelaagd in plaats van gemiddeld. Het beste wat een systeem kan zeggen is een benoemde plaats: thuis, op het werk, bij de sportclub. Kan het dat niet, dan een coördinaat met zijn nauwkeurigheid erbij. Kan het dat ook niet, dan een aanwijzing ("waarschijnlijk niet thuis"). En anders eerlijk: onbekend. Er is met opzet geen zekerheidsscore van 0 tot 100 waarin twijfel kan verdwijnen: de uitkomst moet in één zin uit te leggen zijn. Bij "thuis" kan er nog een kamer bij staan — een toevoeging aan die ene benoemde plaats, die alleen het bluetooth-net mag invullen.
Sommige bronnen meten waar iets op dat moment was, andere melden een verandering en zwijgen daarna. Een telefoonpositie is een momentopname en veroudert. Homey's aanwezigheid is een toestand: die meldt één keer dat je thuis bent en zegt dagenlang niets meer, en die stilte betekent "niets veranderd", niet "niets bekend". Elke bron heeft daarom een eigen houdbaarheid, instelbaar per bron. Die van de telefoon is zes uur, want een telefoon die stilligt meldt soms urenlang niets — en dat kan veilig, omdat een benoemde plaats altijd wint van een coördinaat: een oude positie kan nooit "thuis" gaan claimen. Een toestandsbron heeft een vangnet van twaalf uur, zodat een Homey die 's nachts omvalt de volgende middag niet nog steeds "thuis" roept.
"Thuis" is voor de helft van de vragen te grof. Daarom hangen er tien kleine bluetooth-kastjes met open firmware door het huis, die luisteren naar de telefoons en het horloge van het gezin. Ze praten met een berichtenmakelaar die in de app zélf draait, zonder Homey ertussen, en wélke kamer een kastje is, staat in de mapping-laag.
Signaalsterkte is geen afstand, en de kastjes schelen onderling flink in gevoeligheid; elk kastje wordt daarom geijkt met een toestel op één meter. Het dichtstbijzijnde kastje binnen vier meter wint, een wissel telt pas na een minuut verblijf, en komt er geen enkele meting binnen bereik, dan laat het systeem de kamer na drie minuten los: liever "geen kamer" dan de kamer van een half uur geleden. Wat blijft staan is een verblijf: per persoon een aaneengesloten periode in één kamer.
Meedoen is een eigen keuze: onder Mijn instellingen → Locatie delen schrijf je je eigen telefoon in. Wie dat doet, krijgt de tegel Waar ben ik, waarop je met één tik zegt in welke kamer je écht bent — de grondwaarheid waartegen het systeem zijn eigen trefzekerheid meet.
De bronnen zijn Homey's aanwezigheid, de telefoons — via OwnTracks en via de app zelf — de auto-telemetrie en het bluetooth-net. Welke bron voorrang krijgt voor welke vraag is instelbaar. Elke overgang van de ene geldende plaats naar de andere wordt als gebeurtenis vastgelegd, zodat "er was niemand thuis" een uitspraak met een tijdstip is. Op de pagina Location staat per onderwerp het antwoord met zijn laag, bron en leeftijd, en of de bronnen het oneens waren — een conflict wordt getoond, niet weggepoetst. Plaatsen teken je zelf in op een kaart, en bij een auto zit op de telefoon een knop "navigeer hierheen".
De telefoonposities via OwnTracks lopen door een kleine recorder op de thuisserver, die af en toe vastloopt. Homey_Log houdt daarom de wacht: komt er een kwartier lang geen locatie binnen en antwoordt de recorder drie rondes niet, dan herstart hij die ene container, hooguit één keer per uur, en meldt per uitkomst wat er gebeurde. Een locatie komt in geen enkele melding of logregel terecht, en zonder aanmelding levert de app hier niets — ook niet aan het eigen wandtablet, waar het blok dan simpelweg niet getekend wordt.
Waar dit heen gaat
Het grootste onderwerp is een winter lang meten. De warmtepomp geeft zijn cijfers, het huis geeft zijn oordelen over hoe het voelde, en het weer staat ernaast — en pas als daar een heel stookseizoen van ligt, is er iets om op te bouwen. Daarna komt de omkering die dit project van meet af aan voor ogen heeft: het huis krijgt beleid in plaats van losse regels. Niet "zet de laadpaal op zes ampère", maar "comfort gaat voor rendement, en binnen dat comfort mag het zo goedkoop mogelijk". De comfortprijzen en de rechter zijn daar de eerste vorm van; de volgende stap is dat zo'n beleid in gewone woorden te zetten is, en dat het brein en de rechter het allebei lezen.
Dichterbij ligt de som voor het hele huis. Het vat volgt de accu: na zijn schaduwperiode gaat de boiler live in dezelfde som, met de kans-eis en de risicoreserve. Daarna de auto, met zijn vertrektijden en de kans dat iemand eerder weg moet, en de vaatwasser — telkens eerst naast de huidige planner in de simulatie, dan in de schaduw, en pas daarna aan het stuur. De uitvoeringskloof komt dan ook op het scorebord, zodat per week te zien is welk apparaat het plan het duurst liet liggen.
Ook het meten wordt lokaler. Het doorgeefluik naar de omvormers is er al; de server gaat de omvormers daarlangs ook zelf uitlezen, en daarna de kwartiercijfers van net, accu's en stekkers rechtstreeks vastleggen in plaats van via de Homey — tot de Homey voor de energie alleen nog de radio naar de boiler is.
Verder groeit de digitale tweeling naar buiten — tuin en garage erbij, met de laadpaal, de buitencamera's en de vochtsensoren op hun echte plek in het model. En de kraan van de tuin wacht op een seizoen aan cijfers, in dezelfde volgorde die dit hele project kenmerkt: eerst meten, dan pas iets aan een kraan hangen.
Het overkoepelende doel: volledig inzicht in wat het huis doet, en een huis dat zichzelf periodiek doorlicht, met voorstellen die een mens beoordeelt — niet een huis dat zonder toezicht aan de knoppen zit.